اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَخرَجَت‌ِ الأَرض‌ُ أَثقالَها «2»
و خارج ميکند زمين آنچه در او مدفون شده. بعضي گفتند: مراد ابدان موتي است که از زمان آدم الي يوم القيامه در خاک مدفون شده‌اند که ميفرمايد: يَوم‌َ نَحشُرُهُم جَمِيعاً انعام آيه 128 سبأ آيه 40، و ميفرمايد: وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَإِذا هُم مِن‌َ الأَجداث‌ِ إِلي رَبِّهِم يَنسِلُون‌َ يس آيه 51، يَخرُجُون‌َ مِن‌َ الأَجداث‌ِ کَأَنَّهُم جَرادٌ مُنتَشِرٌ قمر آيه 7. و ميفرمايد: يَوم‌َ تَکُون‌ُ السَّماءُ کَالمُهل‌ِ وَ تَکُون‌ُ الجِبال‌ُ کَالعِهن‌ِ- الي قوله تعالي- يَوم‌َ يَخرُجُون‌َ مِن‌َ الأَجداث‌ِ سِراعاً معارج آيه 8 الي 43. و بعضي گفتند: مراد دفينه‌ها است که زير زمين مخفي کردند که ميفرمايد: وَ الَّذِين‌َ يَکنِزُون‌َ الذَّهَب‌َ وَ الفِضَّةَ وَ لا يُنفِقُونَها فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ فَبَشِّرهُم بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ يَوم‌َ يُحمي عَلَيها فِي نارِ جَهَنَّم‌َ فَتُکوي بِها جِباهُهُم وَ جُنُوبُهُم وَ ظُهُورُهُم هذا ما کَنَزتُم لِأَنفُسِکُم فَذُوقُوا ما کُنتُم تَکنِزُون‌َ توبه آيه 34 و 35.
اقول: کلمه اثقالها جمع مضاف است افاده عموم دارد جميع آنچه زير زمين است بيرون ميآيد چه اموات باشند و چه معادن و چه کنوز و غير اينها تمام را زمين از خود بيرون مياندازد، و نسبت اخراج زمين با اينکه خداوند اخراج ميفرمايد براي اينکه است که از زمين خارج ميشوند بدون اختيار و زمين خالي ميشود از آنچه در آن پنهان شده و مخفي گشته.