اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
لَم يَکُن‌ِ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ وَ المُشرِکِين‌َ مُنفَکِّين‌َ حَتّي تَأتِيَهُم‌ُ البَيِّنَةُ «1»
اما الکلام في فضلها- از إبن بابويه مسندا از حضرت باقر (ع) فرمود:
(من قرأ سورة لم يکن کان بريئا من الشرک و ادخل في دين محمّد (ص) و بعثه اللّه مؤمنا و حاسبه حسابا يسيرا»
و از حضرت رسالت روايت شده فرمود:
(من قرأ هذه السورة کان يوم القيامة مع خير البرية رفيقا و صاحبا)
و نيز از آن حضرت روايت کردند فرمود:
(لو يعلم النّاس ما في لم يکن لعطلوا الاهل و المال و تعلموها فقال رجل من خزاعة: ما فيها من الاجر يا رسول اللّه! فقال: لا يقرئها منافق ابدا و لا عبد في قلبه شک في اللّه عز و جل، و اللّه ان الملائکة المقربين منذ خلق السموات و الارض لا يفترون من
جلد 18 - صفحه 183
قراءتها و ما من عبد يقرئها بليل الا بعث اللّه ملائکة يحفظونه في دينه و دنياه و يدعون له بالمغفرة و الرحمة، و ان قرأها نهارا اعطي عليها من الثواب ما اضاء عليه النهار و أظلم عليه الليل. فقال رجل من قيس غيلان: زدنا يا رسول اللّه من هذا الحديث فداک أبي و امي. فقال (ص): تعلموا عم يتساءلون و تعلموا ق و القرآن المجيد و تعلموا و السماء ذات البروج و تعلموا و السماء و الطارق فانکم لو تعلمون ما فيهن لعطلتم ما انتم فيه و تعلموهن و تقربتم الي اللّه بهن و ان اللّه يغفر بهن کل ذنب الا الشرک باللّه، و اعلموا ان تبارک الذي بيده الملک تجادل عن صاحبها يوم القيامة و تستغفر له من الذنوب)
و غير اينها از اخبار داله بر اينکه نافع است قرائت اينکه سوره و کتابت آن براي دفع آلام و اسقام و حفظ مال از سرقت.
لَم يَکُن‌ِ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ وَ المُشرِکِين‌َ مُنفَکِّين‌َ حَتّي تَأتِيَهُم‌ُ البَيِّنَةُ نميباشند کساني که کافر شدند از اهل کتاب يهود و نصاري و مشرکين منفک تا آنکه بيايد آنها را بينه و دليل و حجت. خداوند حجت را بر تمام آنها تمام فرموده و راه عذر بر تمام آنها بسته شده بارسال رسول محترم با معجزات باهرات بالاخص قرآن مجيد که عاجز هستند از اينکه که يک سوره مثل آن بياورند و جهات معجزه بودن قرآن را در مجلد اول اينکه تفسير بيان کرده‌ايم بعلاوه خبرهايي که در کتب آنها ببشارت بآمدن اينکه پيغمبر داده شده که عين آنها را در مجلد اول کلم الطيب در باب نبوت خاصه نقل کرده‌ايم، و اينها دانسته و فهميده از روي عناد و عصبيت انکار کردند و خداوند تا حجت را بر خلق تمام نکند احدي را عذاب نميفرمايد: وَ ما کُنّا مُعَذِّبِين‌َ حَتّي نَبعَث‌َ رَسُولًا اسراء آيه 15.
(لَم يَکُن‌ِ الَّذِين‌َ کَفَرُوا) عموم دارد احدي از کفار نيستند و ذکر کفار از باب مصداق است و الا احدي نيست و لو اسم کافر بر او نباشد مثل اهل ضلالت و فساق و فجار و معاند و مخالف و ناصب و شاک که تا حجت بر او تمام نشود خداوند عذاب کند.
(مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ) مراد اينکه به پيغمبري معتقد باشد و کتابي بدست داشته
جلد 18 - صفحه 184
باشد که نسبت بآن پيغمبر دهد مثل يهود که بموسي معتقد و کتابي بنام تورات در دست دارند بلکه کتبي بنام انبياء بني اسرائيل غير از اسفار تورات دارند که عهد قديمش نامند، و ما معتقديم بحضرت موسي و اينکه پيغمبر اولو العزم بوده و الواح تورات بر او نازل شده لکن اينکه اسفاري که بنام تورات فعلا دست يهود است تورات موسي نيست و سه مرتبه تواتر آنها قطع شده و يک مزخرفاتي با يک مسموعاتي بنام تورات بدست آنها داده شده که شرحش از کتب خود آنها که کتب وحي ميدانند ما در همان مجلد اول کلم الطيب در بحث نبوت بيان کرده‌ايم و نقلش در اينجا از وضع خارج است بآنجا مراجعه فرمائيد. و مثل نصاري که بعيسي معتقد و چهار انجيل در دست آنها است که اناجيل اربعه مينامند، و انجيل برنابا که صريحا نام مقدس پيغمبر در او است و بشارت بآمدن آن حضرت داده کنار گذاردند و کتبي بنام عهد جديد نسبت بحواريين عيسي داده‌اند و چه اندازه کفريات در اينکه اناجيل اربعه آنها است که ساحت قدس حضرت عيسي از آن بيزار است که اينکه هم شرحش در همان مجلد اول کلم الطيب در بحث نبوت عيسي مذکور است و مثل مجوس که ملحق باهل کتاب هستند در احکام.
وَ المُشرِکِين‌َ بتمام اقسام شرک ذاتا و صفة و افعالا و عبادة و نظرا که پنج قسم شرک است و در کلمه توحيد لا اله الا اللّه مندرج است بسه دلالت مطابقي و التزامي و اقتضايي و شرحش مکرر بيان شده.
مُنفَکِّين‌َ انفکاک جدايي و رهايي است مثل فک دين و فک رهن يعني خداوند اينها را رها نکرده و حياري نکرده و ترک نکرده.
حَتّي تَأتِيَهُم‌ُ البَيِّنَةُ در باب قضاوت ميفرمايند:
(البينة علي المدعي و اليمين علي من أنکر)
هر مدعي که اقامه دعوي کند قولش مسموع نيست تا مادامي که بينه اقامه کند که در مرافعه دو شاهد عادل بسا چهار شاهد در باب زنا، و بسا يک شاهد از رجال و دو شاهد از نساء که ميفرمايد: وَ استَشهِدُوا شَهِيدَين‌ِ مِن رِجالِکُم فَإِن لَم يَکُونا رَجُلَين‌ِ فَرَجُل‌ٌ وَ امرَأَتان‌ِ مِمَّن تَرضَون‌َ مِن‌َ الشُّهَداءِ بقره آيه 282، و مراد عدل امامي است، و نيز ميفرمايد در باب قذف: لَو لا جاؤُ عَلَيه‌ِ بِأَربَعَةِ شُهَداءَ نور آيه 13. و بينه الهي
جلد 18 - صفحه 185
براي دعوت بسعادت و رستگاري و نجات از هلاکت دنيوي و از عذاب اخروي است.