تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى «14»
جلد 14 - صفحه 285
آنگاه از روى تهديد و وعيد فرمايد:
أَ لَمْ يَعْلَمْ: آيا ندانسته منکر حق يعنى دانا نيست بِأَنَّ اللَّهَ يَرى: به آنکه خدا از روى تحقيق ببيند قصد او را و مطّلع است بر احوال شنيعه او و او را بر آن جزا خواهد داد و حقيقت معنى آنکه خبر ده اى مخاطب، کسى که باز دارد بعض بندگان خدا را از نمازش اگر باشد اين ناهى و بازدارنده بر طريقه سديده در آنچه نهى مى‌کند بندگان خدا را، يا باشد کسى که امر کننده باشد به معروف و پرهيزکارى در آنچه امر مى‌نمايد به آن از بت‌پرستى، چنانچه معتقد است و همچنين اگر باشد بر تکذيب به حق و اعراض از دين صحيح، چنانچه ما مى‌گوئيم به هر دو قسمت، آيا نمى‌داند اينکه خدا مى‌بيند او را و افعال شنيعه او را و مطلع است بر مقاصد او از هدايت و ضلالت، پس مجازات خواهد داد بر حسب اعتقاد و اعمال.
تنبيه- در آيه شريفه اشاراتى است:
1- آنکه خداى تعالى انتقام مى‌کشد براى محقّ از مبطل.
2- علم بنده به آنکه حق تعالى عالم است به افعال او از خير و شر و طاعت و معصيت، هر آينه موجب است اقدام به طاعات و اجتناب از معاصى.
3- در فرمايش (انّ اللّه يرى) متضمّن است وعد را نسبت به مطيعين و وعيد را نسبت به عاصين. يعنى اى زاهد: پرستش نما خدا را به خلوص نيت که خدا تو را مى‌بيند و احوال تو را مى‌داند، و اى فاسق! توبه کن که تو را نيز مى‌بيند و مى‌داند، و اى مرائى! عمل را خالص کن که تو را مى‌بيند، و اى کسى که در خلوت قصد گناه کنى، متنبه شو که تو را مى‌بيند. در خبر است شخصى بعد از گناه توبه نمود و پيوسته گريه مى‌کرد. او را گفتند چند گريه کنى که خدا عفوّ و غفور است؟ گفت: هر چند عفو فرمايد، خجلت او را که ديده است چگونه آن را از خود دفع کنم «1».
«1» منهج الصادقين (چ سوم) ج 10 ص 300.
جلد 14 - صفحه 286