اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کَلاّ لَئِن لَم يَنتَه‌ِ لَنَسفَعاً بِالنّاصِيَةِ «15»
نه چنين است هر آينه اگر منتهي نشد و دست برنداشت و تائب نشد هر آينه ميکشيم او را بناصيه که گيسوان جلو او باشد يعني ميگيريم گيسوان او را و ميکشيم او را رو بجهنم.
(کَلّا لَئِن لَم يَنتَه‌ِ) استفاده ميشود که اگر منتهي شد و توبه کرد و دست برداشت توبه او را قبول ميکنيم او را عفو ميکنيم و ميآمرزيم که اگر کافر و منافق و مشرک است اسلام آورد که گفتند:
(الاسلام يجب ما قبله)
و اگر ضال بود هدايت شد و ايمان آورد و اگر فاسق و فاجر بود صالح و متقي شد لکن اينکه توبه و منتهي شدن بايد قبل از معاينه مرگ و حال احتضار باشد زيرا ميفرمايد: وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ
جلد 18 - صفحه 171
يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ ... الايه نساء آيه 18.
و در حديث است:
(التوبة قبل المعاينه)
و اگر منتهي نشد و با کفر از دنيا رفت و در توبه بروي او بسته شد که ميفرمايد: وَ لَا الَّذِين‌َ يَمُوتُون‌َ وَ هُم کُفّارٌ أُولئِک‌َ أَعتَدنا لَهُم عَذاباً أَلِيماً تتمه آيه قبل.
تنبيه: اگر بي‌توبه از دنيا رفت و لکن با ايمان بود اميد مغفرت و عفو و شفاعت در او ميرود ولي نه اينکه بگويد من ايمان دارم هر چه بکنم اميد مغفرت دارم زيرا خطر بسياري از معاصي اينکه است که نزديک رفتن در همان حال نزع ايمانش برود يا باغواي شيطان يا سياهي قلب يا جهات ديگر.
(لَنَسفَعاً بِالنّاصِيَةِ) سفع بمعني جر و کشيدن است که مفاد «خذوه» است و ناصيه گيسوان جلوي روي است که ما تعبير ميکنيم بکاکل و زلف که چون آن را بگيرند هيچ قدرتي ندارد و اينکه تنافي با آيه شريفه ندارد که ميفرمايد: خُذُوه‌ُ فَغُلُّوه‌ُ الحاقة آيه 30. زيرا جمع بين غل و اخذ بناصيه است مانعي ندارد.