تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
کَلاَّ لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ «19»
کَلَّا: (ردع است براى قول ناهى) يعنى بايد که ابو جهل از اين قول باطل بازايستد که نه چنان است او مى‌گويد و تصور کند لا تُطِعْهُ: اطاعت نکن او را بر ترک نماز و بر امر خود ثابت قدم باش.
تبصره: اين مطلب محقق است که مقام شامخ ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اعلى و اجلّ است از آنکه اطاعت کند فاسق و کافر. بنابراين آيه شريفه را وجهى است:
1- سيد مرتضى علم الهدى (رحمه اللّه) فرمايد خطاب پيغمبر و مراد، امت مى‌باشند که اطاعت نکنند دروغگو و خطاکار را. چنانچه روايت شده از ابن عباس که «نزل القران باياک اعنى و اسمعى يا جارة» خطاب به پيغمبر فرمود که امت بشنوند و اطاعت کنند امر الهى را که تابع کافر و فاسق نشوند «2».
2- آنکه آيه خبر و متضمن وعيد است و مانعى نيست که خدا وعيد فرمايد بر سبيل عموم، اگر داخل باشند کسانى که شامل نشود آنها را يعنى مقدور آنها باشد. لکن به جا نياورند آن را تا مشمول وعيد گردند و لذا تمام وعيد قرآن مجيد عام وارد شده، نسبت به آنها که مشمول شوند و نسبت به کسانى
«1» مجمع البيان (چ 1403)، ج 5، ص 516.
«2» تنزيه الانبياء (منشورات الرضى- قم) ص 119.
جلد 14 - صفحه 288
که خداى تعالى مى‌داند که به جا نياورند وَ اسْجُدْ: و سجده کن خدايرا يعنى بر سجود خدا استمرار نماى. مراد امر و دوام نماز است. وَ اقْتَرِبْ:
(سجده واجبه) و نزديک شو به پروردگار خود.
ابن مسعود از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت نموده فرمود:
اقرب ما يکون العبد من اللّه اذا کان ساجدا. نزديک‌ترين اوقاتى که بنده به خدا نزديک شود، زمانى است که در سجود باشد «1». و طول سجود از ديدن «2» ائمه عليهم السّلام و از سنن اوّابين و سخت‌ترين اعمال است بر ابليس و محو کند گناهان را «3».
و سيد بن طاووس روايت نموده از غلام حضرت سيد سجاد عليه السّلام که روزى حضرت به صحرا رفتند و من هم متابعت کردم. يافتم آن حضرت را که سجده نمود بر سنگ زبرى. پس توقف نمودم. مى‌شنيدم شهقه و گريه آن سرور را و شمردم بر او هزار مرتبه مى‌گفت: «لا اله الا اللّه حقّا حقّا لا اله الا اللّه تعبّدا و رقّا لا اله الا اللّه ايمانا و تصديقا و صدقا» «4».
تتمه- نزد علماى اماميه رضوان اللّه عليهم، مراد، امر است به سجده کردن، وقت تمام شدن قرائت سوره و اين سجده واجب و از عزائم اربع است. و عبد اللّه بن سنان از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده عزائم: «الم سجد، حم سجده و النجم اذا هوى، اقرأ باسم ربک» «5» و سواى اين چهار، در تمام قرآن سجده‌ها مستحب است و واجب نيست و فتواى حجج اسلامى هم بر اين است.
«1» مجمع البيان (چ 1403) ج 5، ص 516 و به همين مضمون بنقل از امام رضا عليه السّلام در عيون اخبار الرضا، (چ نجف) ج 2 ص 7 و نيز وسائل الشيعه (چ بيروت)، ج 4 ص 952، و ص 980.
«2» ديدن عادت.
«3». وسائل الشيعه (چ بيروت) ج 4 ص 981- 980 روايات 10، 11، 12، 13.
«4». وسائل الشيعة (چ بيروت)، ج 4 ص 981 روايت 15.
«5» کتاب الخصال شيخ صدوق- (نشر جامعه مدرسين- قم)، ج 1، باب الاربعة- ص 252 روايت 124.
جلد 14 - صفحه 289
سوره نود و هفتم « (القدر)»
سورة القدر- اين سوره مبارکه مکى است و نزد بعضى مدنى است.
عدد آيات- شش آيه به عدد مکى و شامى و پنج نزد غير ايشان.
عدد کلمات- سى کلمه.
عدد حروف- يکصد و دوازده.
ثواب تلاوت- ثواب الاعمال- حضرت باقر عليه السّلام فرمود: «من قرء إنّا انزلناه فى ليلة القدر و جهر بها صوته کان کالشّاهر سيفه فى سبيل اللّه و من قرئها سرّا کان کالمتشحّط بدمه فى سبيل اللّه و من قرئها عشر مرّات محا اللّه عنه الف ذنب من ذنوبه». هر که قرائت کند سوره «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ» را آشکارا، چنان است که شمشير زده در راه خدا و هر که پنهانى قرائت کند، مانند کسى است که در خون خود غلطيده باشد در راه خدا و هر که آن را ده بار قرائت کند، محو فرمايد خدا از او هزار گناه را «1» (به شرط ايمان ثابت و تقوا و پرهيزکارى).
چون در سوره سابقه امر فرمود به قرائت قرآن، در اين سوره بيان فرمايد انزال قرآن را.
«1» ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، (چ حيدرى 1391) ص 152.
جلد 14 - صفحه 290
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ