اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما وَدَّعَک‌َ رَبُّک‌َ وَ ما قَلي «3»
پروردگار تو تو را ترک و رها نکرده و غضب نفرموده.
ما وَدَّعَک‌َ رَبُّک‌َ از ماده وداع است بمعني جدايي، و در باب زيارات ائمه موقعي که ميخواهند مرخص شوند زيارت وداع ميخوانند، و دو دوست که از هم جدا ميشوند با يکديگر وداع ميکنند، و وديعه که دست ديگري ميسپارند از خود جدا ميکند ميفرمايد: پروردگار تو نظر لطف و عنايتش را از تو برنداشته و تو را رها نکرده
جلد 18 - صفحه 146
و از مقام تو چيزي کاسته نفرموده.
وَ ما قَلي و از تو رنجش و غضب و بي‌اعتنايي نفرموده. مفسرين گفتند: شأن نزول اينکه آيه اينکه بود که مدتي تأخير افتاد در وحي و آمدن جبرئيل و نزول قرآن حضرت خديجه خدمت پيغمبر عرض کرد: که خداوند شما را رها کرده و بي‌اعتنايي فرموده اينکه سوره مبارکه نازل شد.
اقول: ما مدرکي براي اينکه پيدا نکرديم و مناسب با مقام حضرت رسالت نيست با آن معرفت و علومي که در همان عالم نورانيت باو افاضه شده که فرمود:
(کنت نبيا و آدم بين الماء و الطين)
و از همين جهت يک مذاکراتي و اختلافاتي بين مسلمين هست که حضرت رسول قبل از بعثت بر چه طريقه مشي ميفرمود در اينکه مدت چهل سال بعض اهل تسنن که عصمت را در انبياء و خلفاء آنها معتقد نيستند براي کار خلفاء ثلاثه گفتند:
العياذ مشرک بوده سپس موحد شد. بعضي چون اينکه کلام را بسيار زشت ميدانند گفتند:
تابع دين مسيح بوده، بعضي گفتند: تابع دين ابراهيم بوده که شريعتش در بني اسماعيل تا زمان بعثت باقي بود و اينکه هم منافي با مقام افضليت حضرت است بر تمام انبياء زيرا البته متبوع افضل از تابع ميشود لذا ما گفتيم و اخبار داريم که حضرت بر دين خود بود و مقام نبوت را دارا بود فقط مأمور بدعوت نبود تا زماني که مبعوث برسالت شد، بلکه گذشت که امير المؤمنين هم قبل از رسالت حضرت رسول بر طبق همين طريقه بوده که هر دو نور واحد بودند که فرمود:
(انا و علي من نور واحد)
و دارد همان حين ولادت امير المؤمنين ميفرمايد: چون زبان پيغمبر در دهان من گذارده شد هزار باب از علم بروي من مفتوح شد که از هر بابي هزار باب علم مفتوح گرديد و سوره مبارکه مؤمنين را بر پيغمبر قرائت فرمود: بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ قَد أَفلَح‌َ المُؤمِنُون‌َ و پيغمبر فرمود: قد افلحوا بک يا علي. بلکه حضرت ابي طالب و فاطمه بنت است هر دو بر دين ابراهيم بودند و آخرين وصي ابراهيم بود چنان که آباء و اجداد اينکه خاندان تمام بر دين حق بودند که مکرر تذکر داده‌ايم و اخبارش را اشاره کرده‌ايم پس بناء علي هذا معناي اينکه آيه اينکه است که از زمان خلقت نور مقدس تو مشمول الطاف و عنايات و
جلد 18 - صفحه 147
تفضلات پروردگار خود بوده‌اي و هيچگونه بي‌اعتنايي بتو نشده و تو را رها نکرده و ملالت از تو پيدا نکرده.