تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ يَجِدْکَ يَتِيماً فَآوى «6»
بعد از آن تعداد نعم خود را بر آن حضرت فرمايد که: اى پيغمبر! أَ لَمْ يَجِدْکَ يَتِيماً: آيا نيافت پروردگار تو، تو را کودکى بى‌پدر (يجد به معنى علم و همزه براى تقرير) يعنى عالم بود پروردگار تو به يتيمى تو از پدر، فَآوى: پس جاى داد تو را در کف کفايت جدّ و عمّ تو.
«1» سوره الزمر آيه 53.
«2» بحار الانوار، چ جديد، ج 8 باب الشفاعة، ص 57 روايت 72 بنقل از تفسير فرات.
«3» تفسير برهان. (چ علميه- قم) ج 4 ص 473- 472 روايت 3.
«4» مجمع البيان (چ 1403 هج) ج 5 ص 505.
جلد 14 - صفحه 253
بيان- حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هنوز شش ماهه بود، در شکم مادر که پدر بزرگوارش حضرت عبد اللّه رحلت نمود. بروايت ديگر بعد از ولادت به اندک زمانى وفات يافت. و چون حضرت دو ساله شد، مادر محترمه‌اش آمنه خاتون از دنيا رفت. حضرت عبد المطلّب به شرف حضانت حضرت مشرف گشت و بعد از هشت سالگى عبد المطلب نيز رحلت نمود. به روايت ديگر بعد از ولادت منتقل به ابو طالب برادر عبد اللّه شد. از جانب مادر و هر يک از عبد المطلب و ابو طالب مانند پدر مهربان بودند و حضرت را به احسن وجه تربيت کردند. و از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند که چرا پيغمبر را يتيم گردانيدند از پدر و مادر؟ فرمود: «لئلّا يکون لمخلوق عليه حقّ» تا هيچ مخلوقى بر او حقى نباشد و توليت کار او خدا نمايد «1».
2- عرب درّى که نفيس‌تر و قيمتى‌تر است، يتيم گويند. پس معنى آنکه خداى تعالى تو را در ميان کائنات بى‌نظير و يگانه يافت و به شرف فضل و کمال قابليت و متفرد به قطع علاقه نسبت از ما سوى متعلق ساخت. و بدان جهت تو را به خود اختصاص نمود و در صدف نبوت جاى داد.
3- معنى آنکه تو را مأواى ايتام و کفيل انام گردانيد، بعد از آنکه يتيم و مکفول بودى.