اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
وَ اللَّيل‌ِ إِذا يَغشي «1» وَ النَّهارِ إِذا تَجَلّي «2»
در بسياري از آيات خداوند اينکه دو آيه بزرگ شب و روز را گوشزد بندگان فرموده چنانچه ميفرمايد: وَ جَعَلنَا اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ آيَتَين‌ِ فَمَحَونا آيَةَ اللَّيل‌ِ وَ جَعَلنا آيَةَ النَّهارِ مُبصِرَةً لِتَبتَغُوا فَضلًا مِن رَبِّکُم وَ لِتَعلَمُوا عَدَدَ السِّنِين‌َ وَ الحِساب‌َ بني اسرائيل آيه 12. و مکرر گفته شد که اگر شب و روز نبود زندگاني در زمين ميسر نبود و گياه روئيده نميشد و هيچ جنبنده در زمين نبود و گفتيم تشکيل شب و روز در اثر حرکت وضعي زمين است دور خود آن قسمت که مقابل شمس است روز و آن قسمت که بر خلاف آن است شب، و فصول اربعه در اثر حرکت انتقالي زمين است دور کره شمس در مدت يک سال.
سؤال: وجه تقديم ليل بر نهار چيست!- جواب: تقدم زماني دارد قبل از خلقت شمس و زمين عالم ظلماني بود و شب بود.
تنبيه: اينکه شب و روز براي عوالم جسماني است اما عوالم روحاني در حديث داريم که خداوند چون ملائکه را خلق فرمود در پيشگاه احديت شکايت کردند از ظلمت خداوند نور فاطمه را خلق فرمود ملائکه روشن شدند لذا فاطمه در نزد ملائکه زهراء نام نهاده شد و اينکه نور را خدا در ميوه‌هاي بهشتي قرار داد تا در صلب پيغمبر و رحم خديجه قرار گرفت و لذا او را حوراء انسيه گفتند و پيغمبر (ص) فرمود: من بوي بهشت را از فاطمه استشمام ميکنم خداوند قسم ياد کرده باين دو آيه بزرگ که ميفرمايد:
وَ اللَّيل‌ِ إِذا يَغشي که تاريک ميکند عالم را براي استراحت انسان و حيوانات و نباتات.
وَ النَّهارِ إِذا تَجَلّي براي تحصيل منافع و فضائل که ميفرمايد: هُوَ الَّذِي جَعَل‌َ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ لِتَسکُنُوا فِيه‌ِ وَ النَّهارَ مُبصِراً إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ يونس آيه 67 و ميفرمايد: وَ مِن رَحمَتِه‌ِ جَعَل‌َ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ لِتَسکُنُوا فِيه‌ِ وَ لِتَبتَغُوا مِن فَضلِه‌ِ وَ لَعَلَّکُم
جلد 18 - صفحه 137
تَشکُرُون‌َ قصص آيه 71 و غير اينها از آيات.