اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ «3»
مفسرين در اينکه آيه اقوال زيادي دارند. بعضي گفتند: مراد آدم و ذريه او است که خلقت انسان باشد که اشرف مخلوقات است و اعجوبه دهر، بعضي گفتند: مراد آدم و انبياء و اوصياء آنها که تمام از نسل آدم هستند، بعضي گفتند: مراد ابراهيم و فرزندش اسماعيل که بناي کعبه نمودند، بعضي گفتند: ابراهيم و نسل او از عرب که سکونت در مکه داشتند، بعضي گفتند: هر والد و ولد است. بعضي گفتند: ما در ما ولد نافيه است و مراد عقيم است يعني هر که توليد ميکند و توليد نميکند لکن در اخبار ائمه اطهار است در روايت کليني والد امير المؤمنين (ع) است و ما ولد ائمه
جلد 18 - صفحه 118
اطهار، و اخبار بسياري باين معني اشاره دارد، و در بعضي ما ولد حسن و حسين (ع) هستند، و در بعضي والد رسول اللّه و ما ولد ائمه از ذريه رسول اللّه.
اقول: آنچه بنظر اقرب ميآيد حديث مروي از حضرت صادق (ع) است که فرمود: آدم و انبياء و اوصياء از نسل آدم است و بقيه اخبار بيان مصاديق است زيرا اشرف مخلوقات الهي همين انبياء و اوصياء انبياء که داراي مقام عصمت و طهارت هستند بالاخص محمّد و آل محمّد صلوات اللّه عليهم اجمعين.