آیه ۳ سوره بلد

سوره بلد(البلد)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴

وَ وَالِدٍ وَ مَا وَلَدَ

و قسم به پدر و فرزندش [= ابراهیم خلیل و فرزندش اسماعیل ذبیح‌]،

معنی کلمات و عبارات
«وَالِدٍ»: پدر. «وَلَدَ»: به وجود آورد. مرجع ضمیر فاعلی (والد) است. «وَالِدٍ وَ مَا وَلَدَ»: اشاره به هر پدر و فرزندی است، اعم از انسان و حیوان (نگا: المصحف المیسّر). چرا که مسأله توالد و تناسل انسان و دیگر جانداران در طول ادوار مختلف، به گونه تساوی تقریبی نر و ماده، از شگفت‌انگیزترین مسائل خلقت است.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - سوگند خداوند به ابراهیم و اسماعیل(ع) «و والد و ما ولد» سخن گفتن از مکه در آغاز سوره، قرینه است بر این که «والد و ما ولد»، پدر و فرزندى اند که با مکه ارتباط تنگاتنگى داشتند. آشکارترین مصداق آن دو، حضرت ابراهیم(ع) و فرزندش اسماعیل است. ۲ - اسماعیل، فرزندى شایسته براى ابراهیم(ع) «و والد و ما ولد» تعبیر «ما ولد» در مورد انسان - با آن که درباره عاقلان، عبارت «من ولد» گفته مى شود - از تحسین برانگیز بودن موضوع حکایت دارد; زیرا کلمه «ما» - که ابهام بیشترى دارد - نشان مى دهد که حقیقت موضوع و عظمت آن، قابل تعریف نیست. ۳ - ابراهیم و اسماعیل(ع)، در تأسیس مکه نقش به سزایى داشتند. «لا أُقسم بهذا البلد ... و والد و ما ولد» ۴ - ابراهیم و اسماعیل(ع)، پدر و فرزندى ارجمند در پیشگاه خداوند «و والد و ما ولد» سوگند خداوند بر عظمت چیزى دلالت دارد که به آن سوگند یاد شده است. نکره آمدن «والد» نیز براى تعظیم است. ۵ - وجود افرادى شایسته و ارجمند در سلاله ابراهیم «و ما ولد» ممکن است مراد از «ما ولد»، ذرّیه ابراهیم(ع) در طول تاریخ باشد. در این صورت - به قرینه سوگند خداوند - مراد افراد گرانقدر آنان است. ۶ - سوگند خداوند به انسان تولیدمثل کننده و فرزندانش «و والد و ما ولد» واژه «والد» ممکن است به شخص خاصى نظر نداشته باشد; بلکه اسم جنس بوده و بر هر انسان مذکر و یا حتى مؤنثى که در تولید مثل نقش داشته باشند، اطلاق گردد (ر. ک: لسان العرب). در این صورت شگفتى تکثیر نسل و نقش اعجاب برانگیز پدر و مادر در آن و نیز عظمت فرزند به وجود آمده از آنها، راز سوگند خداوند به آنان است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۷ - «[فى المجمع] فى قوله «و والد و ما ولد» ... قیل آدم و ما ولد من الأنبیاء و الأوصیاء و اتباعهم عن أبى عبداللّه(ع); [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۴۷; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۵۸۰، ح ۶.] [در مجمع البیان] درباره قول خدا «و والد و ما ولد» آمده است: گفته شده که مقصود آدم و فرزندانش از پیامبران و اوصیا و پیروانشان مى باشد و این معنا از امام صادق(ع) روایت شده است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
  • سوگند خداوند به ابراهیم(علیه السلام) و فرزندش
  • سوگند خداوند به ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام)
  • ادم(علیه السلام)، پدر انبیا+۱ آیه
  • قسم خدا، به پدر و مولود
  • فرزندان، مورد سوگند خدا
  • قسم خداوند به ادم(علیه السلام) برای بیان افریده شدن انسان، در رنج و سختی+۱ آیه
  • قسم خداوند به ابراهیم(علیه السلام) برای افریده شدن انسان در رنج و سختی+۱ آیه
  • قسم خداوند به اسماعیل(علیه السلام) برای افریده شدن انسان در رنج و سختی+۱ آیه
  • قسم خداوند به انسان تولید مثل کننده و فرزندانش
  • قسم خدا به پدر و مولود او
  • سوگند خداوند به پدر و فرزند برای بیان افریده شدن انسان در رنج+۱ آیه
  • نقش بسزای ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام در تاسیس مکّه+۱ آیه
واژه‌ها