تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ «10»
وَ فِرْعَوْنَ: و آيا ندانستى و به تو خبر نيامد که چه کرد پروردگار تو به فرعون؟ ذِي الْأَوْتادِ: که صاحب جنود بسيار و اموال بى‌شمار بود که استحکام
«1» تفسير ابو الفتوح (چ اسلاميه)، ج 12 ص 80- 79 و تفسير منهج الصادقين (چ سوم) ج 10 ص 237- 236.
جلد 14 - صفحه 195
و ربط ملک او به آن بود، همچنان که ربط و اتصال چوب به يکديگر به وتد (ميخ) است. يا به هر جا که فرود مى‌آمد خيمه در خيمه مى‌زدند، چون استحکام خيمه بر طناب و آن به ميخ است. يا به جهت آنکه مردمان را به چهار ميخ مى‌کشيد و همينطور مى‌گذاشت تا بميرند. از آن جمله حزبيل، مؤمن آل فرعون و زوجه او که ماشطه فرعون بود. روزى سر دختر را شانه مى‌زد، شانه از دستش بيفتاد. گفت کور باد آن کس که به خدا کافر شد. دختر گفت: پدر مرا مى‌گوئى؟ گفت: نه خداى ديگر است که پدر تو را آفريده. خداى آسمان و جميع مخلوقات و بدون زن و فرزند است. دختر پدر را خبر داد. فرعون او را طلبيد و به او گفت آنچه با دخترش گفته بود. فرعون گفت: پشيمان شو و الّا به بدترين عذابى تو را هلاک گردانم. گفت هر چه توانى بکن. فرعون امر کرد تا چهار ميخ بزدند و مار و عقرب بر او مسلط ساختند. دو پسر داشت، هر دو را حاضر و گفت از اين اعتقاد بر گرد و الّا پسرانت را بکشم. زن گفت جان من و فرزندان فداى راه خدا باد. پس بزرگتر را کشتند و کوچک‌تر را که چهار ماهه بود، بر سينه او نشاندند. او را تهديد کردند که اين را هم ميکشيم. به قدرت کامله الهى طفل به آواز آمد که: اى مادر بر نگردى، دنيا اعتبارى ندارد و صلاح آن است که زودتر به بهشت باقى رسانيم. و اين طفل از جمله آن شش طفل است که پيش از وقت، سخن گفتند. پس پسر را روى سينه مادر کشتند و بعد مادر را به او رسانيدند.
تتمه- مؤمن آل فرعون حزبيل فرار نمود. در بعضى کوه‌ها متحصّن شد.
فرعون کسانى به تجسس او فرستاد دو نفر به او رسيدند. او را ديدند که در نماز ايستاده و سباع اطراف او پاسبانى مى‌کردند و خبر به فرعون دادند. حزبيل دعا نمود خدايا صد سال است عبادت تو مى‌کنم و از خلق پنهان مى‌دارم، هر کدام از اين دو، سرّ مرا نگهدارد، موفق به ايمان نما و آنکه افشا کند، او را هلاک کن. پس يکى از آن دو با خود گفت اينکه سباع محافظت او کنند، دلالت بر حقيقت او مى‌کند. باز گشت و ايمان آورد و ديگرى فرعون را اطلاع داد. فرعون از او گواه خواست. گفت رفيق من. او را حاضر ساخت. گفت من چيزى
جلد 14 - صفحه 196
نديدم. فرعون او را چهار ميخ کشيد و ديگرى را خلعت داد.
اما آسيه بنت مزاحم، زوجه فرعون، مؤمنه بود. چون شنيد ماشطه را چهار ميخ کشيدند، فرعون را ملامت نمود که زنهار بى‌گناهى را که سال‌ها خدمت ما کرده، هلاک کردى، فرعون گفت: اى آسيه تو نيز ديوانه شدى. گفت من عاقلم و خداى تو و من و عالم يکى است و تو را اين قوّت داده که بر عالميان حکومت کنى و شکر نعمت او نمى‌گزارى. فرعون غضبناک شد و او را براند. پدر و مادرش را بخواند و گفت: ديوانگى ماشطه را پيدا نموده، والدين، آسيه را ملامت نمودند که تو را چه رسيده؟ گفت: دل من از ظلم فرعون پر شده. روى به خالق آسمان و زمين آوردم و به يگانگى او معترف شدم. گفتند: خداى آسمان و زمين فرعون است. گفت: او را بگوئيد اگر راست گويد براى من تاجى بسازد، آفتاب در پيش او و ماه در پس او و ستارگان اطراف او. گفتند: چگونه تواند کرد.
گفت: خداى آن باشد که هر چه خواهد تواند کرد. فرعون اين را بشنيد. امر کرد تا او را چهار ميخ کشيدند. در آن حال گفت: «ربّ ابن لى عندک بيتا في الجنّة» «1»، درهاى آسمان گشوده شد. بهشت را به او نمودند، جاى خود را ديد، از دنيا رفت.
و چون قبيله عاد و ثمود و فرعون در نهايت کفر و طغيان و فساد بودند، از اين جهت فرمايد: