آیه ۱۰ سوره فجر

سوره فجر(الفجر)، آیه ۱۰ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۳

معنی کلمات و عبارات
«فِرْعَوْنَ»: مراد فرعون زمان موسی (ع) بالاخصّ، و فرعونها و فرعونیان بالعموم است. «ذِی‌الأوْتَادِ»: دارای میخها (نگا: ص / ). مراد ابنیه و عمارات عظیمی همچون کوه است که نمای آنها به شکل میخهای وارونه جلوه‌گر بود. اهرام ثلاثه مصر نمونه‌ای از آنها است (نگا: جزء عمّ شیخ محمّد عبده، فی ظلال القرآن، التفسیر القرآنی للقرآن).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، فرعون را به سختى کیفر داد. «ألم تر کیف فعل ربّک ... و فرعون» ۲ - آگاهى دقیق پیامبر(ص)، به فرجام هلاکت بار فرعون «ألم تر کیف ... و فرعون» ۳ - فرجام فرعون، درس عبرت براى همگان «و فرعون ذى الأوتاد» ۴ - خداوند، تهدیدکننده کافران عصر بعثت، به گرفتار ساختن آنان در عقوبتى نظیر فرجام قوم فرعون «ألم تر ... و فرعون ذى الأوتاد» ۵ - فرعون، داراى قدرت و ثبات در عرصه هاى سیاست و حکومت «و فرعون ذى الأوتاد» «أوتاد» (جمع «وتد») به معناى میخ ها است. توصیف فرعون به این عبارت (داراى میخ هاى فراوان)، کنایه از استحکام قدرت او است; همان گونه که میخ هاى اطراف خیمه مایه استحکام آن است. این تعبیر ممکن است کنایه از فراوانى سپاه او باشد که براى نصب خیمه هایشان، زمین وسیعى میخ کارى مى شد. ۶ - میخکوب کردن به زمین هنگام مجازات، شیوه فرعون در سرکوب مخالفان «و فرعون ذى الأوتاد» ممکن است فرعون از آن جهت به «ذى الأوتاد» توصیف شده باشد که مخالفان خود را، به چهار میخ مى کشید و شکنجه مى داد. ۷ - وجود اهرام مصر در عصر فرعون * «و فرعون ذى الأوتاد» گفته شده است: «اوتاد فرعون»، همان اهرام ثلاثه مصر است. ۸ - قدرت شگفت فرعون، بى اثر در برابر عذاب الهى «ألم تر ... و فرعون ذى الأوتاد»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۹ - «عن أبان الأحمر قال: سألت أباعبداللّه(ع) عن قول اللّه عزّوجلّ «و فرعون ذى الأوتاد» لأىّ شىء سمّى ذاالأوتاد؟ قال: لأنّه کان إذا عذّب رجلاً بسطه على الأرض على وجهه و مدّ یدیه و رجلیه فأوتدها بأربعة أوتاد فى الأرض و ربّما بسطه على خشب منبسط فوتّد رجلیه و یدیه بأربعة أوتاد ثمّ ترکه على حاله حتّى یموت فسمّاه اللّه عزّوجلّ «فرعون ذى الأوتاد» لذلک; [منبع: علل الشرایع، ج ۱، ص ۶۹، ح ۱، ب ۶۰; نورالثقلین، ج ۶، ص ۵۷۱، ح ۶.] از ابان احمر روایت شده که گفت: از امام صادق(ع) درباره این سخن خداوند عزّوجلّ «و فرعون ذى الأوتاد» پرسیدم: براى چه چیز ذى الاوتاد نامیده شد؟ فرمود: براى این که وقتى مردى را شکنجه مى داد، او را بر صورت بر زمین مى خواباند و دست ها و پاهایش را مى کشید و با چهار میخ در زمین مى کوبید و چه بسا او را روى چوب پهنى مى خواباند و چهار دست و پاى او را با چهار میخ مى کوبید آن گاه او را به همان حال رها مى کرد تا بمیرد. پس خداوند عزّوجلّ از این جهت او را فرعون ذى الاوتاد نامید».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۸ آیه
  • تاریخ، از منابع شناخت و تعقل+۹ آیه
  • خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۹ آیه
  • تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۹ آیه
  • لزوم تفکّر در چگونگی انقراض تمدّنها و عبرت گرفتن از ان+۸ آیه
  • اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۹ آیه
  • هلاکت فرعون، به دلیل سرپیچی از دعوت موسی(علیه السلام)، مایه تذکّر برای صاحبان تفکر+۲ آیه
  • انقراض و نابودی بسیاری از تمدّنهای بشری، قبل از عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۰ آیه
  • مطالعه سرنوشت تمدّنهای پیشین، مایه عبرت ادمی+۹ آیه
  • افسادگری مایه انقراض تمدّنهای برخی از امّتهای پیشین+۶ آیه
  • طغیانگری، از عوامل انقراض تمدّنها+۷ آیه
  • برخورداری فرعونیان مصر، از تمدّن مادّی+۹ آیه
  • فساد ثمودیان در زمین، موجب کیفر و عذاب سخت انان از جانب خدا+۳ آیه
  • حرمت فسادگری، در زمین+۷ آیه
  • حرمت فسادگری، در زمین+۷ آیه
  • کیفر سخت و سنگین فرعون در دنیا، از سوی خداوند+۴ آیه
  • پرسش تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره هلاکت اقوام نیرومند و حاکمان قدرتمند+۴ آیه
  • شکنجه شدن مخالفان، با میخکوب کردن، در حکومت فرعون+۲ آیه
  • تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۷ آیه
  • طغیان فرعون، عامل هلاکت و فرود امدن تازیانه عذاب بر وی+۲ آیه
  • فرعون، مردی طغیان گر و سرکش در برابر خداوند+۳ آیه
  • تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۸ آیه
  • فرجام فرعون، عبرت اموز برای مردمان+۴ آیه
  • هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۶ آیه
  • طغیان در برابر دستورهای خدا، سبب نزول عذاب در هم کوبنده مظاهر ابادانی+۷ آیه
  • تباهی و فساد، درپی دارنده نابودی و ویرانی و ابادانیها+۷ آیه
  • سوگند خداوند به فجر و افرینش ان، بیانگر قدرت وی، در نابودی طغیانگران و مفسدان+۷ آیه
  • برخورداری فرعونیان از تمدّن و امکانات مادّی، در سایه حکومت فرعون+۷ آیه
  • حکومت فرعون، مقتدر و قوی+۱ آیه
  • فرعون، حاکمی سرکش و طغیانگر+۴ آیه
  • طغیان فرعون، موجب نواخته شدن تازیانه عذاب بر وی+۳ آیه
  • فرعون، انسانی فسادگر+۴ آیه
  • شکنجه کردن مردم با میخ کوبی انان به زمین، نمودی از فسادگری فرعون+۳ آیه
  • گسترش فساد از سوی فرعون، در سرزمین خویش+۱ آیه
  • طغیانگری فرعون، زمینه ساز افزایش فساد وی+۲ آیه
  • وارد امدن شلاق عقوبت الهی، بر فسادانگیزانی همچون فرعون+۲ آیه
  • عذاب فرعون فسادگر، جلوه ربوبیّت خداوند+۲ آیه
  • فسادانگیزی فرعون در زمین، موجب گرفتاری او به فرجام هلاکت بار+۵ آیه
  • میخکوب کردن به زمین، شیوه فرعون، در شکنجه و سرکوب مخالفان خویش+۱ آیه
  • هلاکت فرعون، مایه تذکّر برای صاحبان تفکّر+۲ آیه
  • کیفر فرعون و عذاب او، مقتضای ربوبیّت خداوند+۳ آیه
  • طغیانگری فرعون موجب کیفر او از جانب خداوند+۴ آیه
  • فراوانی قدرت و امکانات مادّی، زمینه افزایش فساد+۱ آیه
  • هلاکت و عاقبت قوم ثمود، عاد و فرعونیان، با شلاّقهای عذاب خداوند، قابل تامّل برای مردم+۴ آیه
  • قدرتمندی، عامل طغیانگری در زمین+۵ آیه
  • قدرت در دست انسانهای ناصالح، ابزار فسادگری+۶ آیه
  • نزول عذاب الهی بر اقوام پیشین، در پی سوء استفاده از قدرت و توانمندیهای خود+۷ آیه
  • بهره مندی اقوام پیشین، از قدرت و توانمندیها، عامل طغیان و فساد انان+۶ آیه
  • فرعون، دارای سپاهی فراوان و نیرومند+۵ آیه
  • خداوند، در کمین فرعون، به سبب طغیانگری وی+۲ آیه
  • عذاب استیصال، کیفر تبهکاران مجرم+۷ آیه
  • فرعون، از جمله گناهکاران+۳ آیه
  • قوم عاد، مردمی گناهکار+۲ آیه
  • فراخوانی خداوند از محمّد صلی الله علیه و اله، به اندیشه و تفکّر در فرجام هلاکتبار پیشینیان+۹ آیه
  • اهرام مصر، در عصر فرعون
  • برخورداری فرعونیان مصر، از تمدّن مادی+۹ آیه
  • اهرام مصر، بیانگر تمدّنی کهن، در مصر باستان
  • میخ، از وسایل شکنجه در حکومت فرعون+۱ آیه
واژه‌ها