تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ يَسْئَلُونَکَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُکُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَکِيمٌ (220)
فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ: تفکر کنيد در امر دنيا و آخرت، پس بدانيد دنيا مکان رنج و زحمت و نيستى، و آخرت محل جزا و رحمت و باقى است؛ بنابراين زاهد در دنيا و راغب به آخرت گرديد. يا تفکر نمائيد در دلايل و احکام و آنچه خير و صلاح و فلاح دنيا و آخرت شما باشد بجاى آريد، و آنچه شر و فساد و هلاک دنيا و آخرت شما است اجتناب کنيد. مراد اوامر و نواهى الهى است که براى شما بيان فرموده.
وَ يَسْئَلُونَکَ عَنِ الْيَتامى: و سؤال مى‌کنند تو را از زندگانى با يتيمان، قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ: بگو به اصلاح آوردن حال يتيمان و محافظت ايشان بهتر است از دورى کردن از ايشان. چون آيه شريفه در تهديد تصرف در اموال يتيمان نازل شد، قيم اموال صغار خواستند به کلى از کفالت يتيمان بر کنار شوند، صورت حال خدمت حضرت عرض، و آيه شريفه نازل شد که به صلاح مداخله نمودن شما بهتر است. وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُکُمْ: و اگر مخالطه کنيد با ايشان در اطعام، پس برادران شما هستند در دين، و از حق برادرى آنست که مخالطه و مساعدت نمائيد. وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ: و خدا مى‌داند فساد کننده آن را. اين کلام وعد و وعيد است کسى را که مخالطه نمايد يتيمان را به جهت اصلاح يا افساد، يعنى حق تعالى مى‌داند قصد اشخاص را و ايشان را بر وفق اعمال مجازات فرمايد از اعطاء ثواب به مصلحين و پاداش عقاب
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 395
به مفسدين. پس به جهت صلاح به توفير اموال آنها تصرف کنيد به وجهه شرعيه نه به جهت اتلاف و صرف در ما يحتاج خود که ممنوع هستيد. وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَکُمْ: و اگر خواستى خدا هر آينه به زحمت انداختى شما را به آنکه مخالطه با يتيمان را حرام فرمودى، لکن خدا به رأفت و رحمت شامله خود نخواسته و تکليف ما لا يطاق نفرموده. إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَکِيمٌ:
بدرستى خداى تعالى غالب و قادر است بر تکاليف، حکيم است به آنچه مصلحت و خير باشد براى بندگان.