نکته‌های تفسیر نور

تذکّر براى اتمام حجت است تا کافران در قيامت نگويند: «لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ» «1»* خدايا! چرا براى ما هشدار دهنده‌اى نفرستادى، که از او پيروى کنيم. البتّه جز صاحبان خرد از اين تذکّرها پند نمى‌گيرد. «إِنَّما يَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ» «2»* در سوره قبل (سوره اعلى) خداوند به پيامبرش دستور تذکّر داد و فرمود: تو تذکّر بده که هر کس خشيت دارد متذکّر مى‌شود و افراد شقى از تذکّر دورى خواهند کرد و به بزرگترين عذاب گرفتار خواهند شد. «يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْکُبْرى‌» در اين سوره نيز مى‌فرمايد: تو تذکّر بده ولى بدان که گروهى اعراض خواهند کرد و به عذاب اکبر گرفتار خواهند شد. «إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَ کَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذابَ الْأَکْبَرَ» به هر حال «نار کبرى‌» در سوره اعلى و «عذاب اکبر» در اين سوره، کيفر کسانى است که تذکّرپذير نيستند و پند و اندرز الهى را پشت گوش مى‌اندازند. «مصيطر» از «سطر» و «سيطائره» به کسى گفته مى‌شود که افراد تحت امر خود را به بند مى‌کشد و آنان را در جهتى که خود مى‌خواهد تنظيم مى‌کند. امام صادق عليه السلام فرمود: «کلّ امّة يحاسبها امام زمانها و يعرف الائمة اوليائهم و اعدائهم‌ «1». طه، 134. «2». رعد، 19. جلد 10 - صفحه 467 بسيماهم» «1» حساب هر امت به عهده امام زمان آنهاست و امامان، دوستان و دشمنان خود را از سيمايشان مى‌شناسند، همان گونه که در سوره اعراف چنين آمده است: «وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِيماهُمْ» «2» در زيارت جامعه خطاب به معصومين عليهم السلام نيز مى‌خوانيم: «و اياب الخلق اليکم و حسابهم عليکم» «3» رجوع مردم به سوى شماست و حساب مردم با شماست. از امام کاظم و امام باقر و امام هادى عليهم السلام نيز اين معنا نقل شده است. «4» جمله‌ «إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَ کَفَرَ»، استثناء از جمله‌ى‌ «إِنَّما أَنْتَ مُذَکِّرٌ» است. يعنى اى پيامبر! تو تذکّر دهنده‌اى، جز آن که کفر ورزد که تذکّر تو در او اثرى ندارد. امام باقر عليه السلام فرمود: مراد از عذاب اکبر، عذاب شديد و ابدى است. «5»