تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ فَأْتُوا حَرْثَکُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ مُلاقُوهُ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ (223)
«1» منهج الصادقين، جلد 2، صفحه 4.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 399
شأن نزول: در کتاب تهذيب- از حضرت رضا عليه السّلام مروى است که يهود مى‌گفتند: هرگاه مرد اتيان «1» نمايد زن را از پشت او، بچه احول خارج شود؛ آيه شريفه نازل شد: «2» نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ: زنان شما موضع کشت و محل زرع و منبت اولادند.
فَأْتُوا حَرْثَکُمْ أَنَّى شِئْتُمْ: پس بيائيد به کشت زار خود به هر طريق که خواهيد. اين کلام کنايه است. چه زن را تشبيه فرموده به مزرعه و مرد را به زارع، و اولاد را به زرع. (بيان و تفصيل اين مسئله راجع به فتواى مجتهد مقلد مى‌باشد و در رسائل عمليه عنوان فرموده‌اند) مجمل فرمايشات خاصه دو قول است: 1- حرمت. 2- کراهت شديده.
تبصره: اين مطلب محقق است که احکام شرعيه به اعتبار موضوعات و عناوين مختلفه حکمش تغيير نمايد، و لذا ممکن است يک موضوع به سبب عناوين خارجيه احکام خمسه تکليفيه بر او تارى گردد از واجب، مستحب، حرام، مکروه، مباح. از اين قبيل موارد بسيار، و شخص فطن را تدبر در موضوعات مختلفه هشيار گرداند. بنابراين جعل نکاح نه فقط براى اعمال شهوت باشد بلکه عمده در آن به جهت بقاى نسل و کثرت گوينده کلمه توحيد باشد؛ و لذا فرمود حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: نکاح کنيد، پس بدرستى که من مباهات نمايم روز قيامت به بسيارى امت خود بر ساير امتها اگرچه به سقط باشد. «3» پس تکرار و اصرار بدين عمل (مجامعت دبر) و اعمال شهوت بدين طريق به خيالات فاسده شيطانيه بالاخره منجر شود به تعطيل سنت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و سد ايلاد نسل توحيدى و منع ايجاد مولود اسلامى، و اين ملازمه دارد با اتباع بدعتى و
«1» اتيان: آمدن، آرميدن با زن.
«2» تهذيب الاحکام، جلد هفتم، صفحه 460، حديث 49
«3» المحجة البيضاء، جلد سوّم، صفحه 53.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 400
ترک سنتى؛ و البته چون موضوع تغيير پيدا کرد، حکمش تغيير خواهد نمود، و عاقل لبيب را اين مطلب ظاهر و هويداست.
وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ: و مقدم داريد براى نفسهاى خود آنچه ذخيره شما باشد در آخرت. مفسرين را در اين اقوالى است:
1- زن صالحه به نکاح درآوريد تا فرزند حسنه و شايسته از او پيدا شود.
و از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است که: مؤمن وقتى فوت شود، عمل او منقطع گردد مگر سه چيز: فرزند صالح که دعا نمايد براى او، و صدقه جاريه که از او بماند، و علمى که مردم از آن بهره‌مند شوند. «1» 2- کسب عمل صالح کنند تا به سبب آن به فيوضات نامتناهى نائل شوند.
3- مراد اولادى است که باقى نماند که شفيع شخص باشد. و از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است: هر که پيش فرستد از خود سه فرزند را مسّ نکند آتش جهنّم او را مگر به مقدار قسم که خدا فرموده. «2» 4- مراد ذکر خدا باشد در حين خلوت با عيال به کلمه بسم الله.
5- در حين خلوت به دعا مشغول شويد. و از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است که هر که در حين خلوت بگويد: بسم اللّه و باللّه اللّهمّ جنّبنى الشّيطان و جنّب الشّيطان ما رزقتنا، «3» به او مضرت نرساند و وسوسه‌اى نکند.
وَ اتَّقُوا اللَّهَ: و بترسيد و بيانديشيد خدا را از مخالفت اوامر و نواهى او، يعنى از عذاب او محترز شويد به اجتناب از معاصى. وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ مُلاقُوهُ
«1» مدرک پيشين، صفحه 54.
«2» مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 321.
«3» فروع کافى، جلد پنجم، صفحه 503، حديث سوّم.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 401
: و بدانيد که شما ملاقات خواهيد کرد محضر جزاى الهى را و ثواب آنچه مقدم داشتيد از شر و خير و معصيت و طاعت، وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ:
و بشارت و مژده بده مؤمنين را به کرامت و منزلت و نعيم دائم.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است به تقوى که مرکز دائره سعادات است، و اعلام به آنکه معاد حق، و مجازات اعمال صادره از خير و شر، کلى و جزئى، نهانى و آشکارا تماما محقق باشد. و بشارت به تمام جهات براى مؤمنين خواهد بود در مقابل طاعات و عبادات. و اين اعتقاد ايجاد نمايد براى مؤمن متدين، ثبوت در ايمان و اقدام به انجام اوامر الهيه و پرهيز از محرمات سبحانيه.