اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِي لَه‌ُ مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ اللّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ شَهِيدٌ «9»
آن خداوندي که اختصاص دارد باو ملکيت آسمانها و زمين و خداوند بر هر
جلد 18 - صفحه 64
چيزي شاهد است.
(الذي) صفت بعد از صفت اللّه که عزيز و حميد است و يکي از صفات او اينکه است که:
(له) لام اختصاص است اشاره به اينکه احدي غير از او مثل الهه مشرکين و و رؤسا و سلاطين بقدر خردلي ملکيت ندارند.
(مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ) بملکيت ذاتيه چون خالق آنها و نگهبان آنها است و تمام تحت فرمان او هستند و هر کدام سير مخصوصي دارد، و اما ساير اقسام ملکيت حقيقيه نيست فقط اعتباريه است و عاريه است و جعليه که مي‌گويي: اينکه ملک زيد است و آن ملک عمرو، هر روز دست يکي است از اينکه ميگيرد بديگري ميسپارد انسان مالک نفس خود هم نيست اگر فرو رود و برنگردد يا بعکس انسان مرده است و اينکه ملکيت جعليه اعتباريه هم مراتبي دارد بيک اعتبار ملک امام است که ميفرمايد:
(الارض کلها للامام)
در واقع چنانچه در خبر است که براي شيعه مباح فرموده‌اند تصرف در آن را، و اما ديگران غصب است دريد آنها، بيک اعتبار ملکيت شخصيه که بيکي از اسباب مملکه مالک ميشود بارث و حيازت و غوص و صدقه و هديه و بيع و صلح و وصيت و ديه و هبه و زکاة و خمس و غير اينها.
و اما اموري که بعضي بدون جعل شرع تصرف ميکنند و خود را مالک ميپندارند مثل سارق عين مسروقه را و غاصب عين مغصوبه را و سلاطين حدود مملکتي و انحاء غير مشروعه مثل ربوي و بيع مجسمه و آلات لهو و لعب و قمار و تقلب در جنس و ساير مکاسب محرّمة هيچگونه ملکيت نميآورد و غصب است و تصرف بدون رضاي مالک حرام است و حق النّاس است و ظلم است و مؤاخذه دارد.
(وَ اللّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ شَهِيدٌ) چون احاطه قيوميت دارد. بجميع ما سوي اللّه جميع عوالم مجردات و ماديات علويات و سفليات خبير و بصير بما في الضمائر انسان هست چنانچه ميفرمايد: وَ نَحن‌ُ أَقرَب‌ُ إِلَيه‌ِ مِن حَبل‌ِ الوَرِيدِ ق آيه 16، وَ ما يَعزُب‌ُ عَن رَبِّک‌َ مِن مِثقال‌ِ ذَرَّةٍ فِي الأَرض‌ِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصغَرَ مِن ذلِک‌َ وَ لا أَکبَرَ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ
جلد 18 - صفحه 65
مُبِين‌ٍ يونس آيه 61، يَعلَم‌ُ خائِنَةَ الأَعيُن‌ِ وَ ما تُخفِي الصُّدُورُ مؤمن آيه 19، و غير اينها از آيات بلکه اينکه تعبيرات براي فهم عباد است و لکن علم که منتزع از ذات است محدود نيست و تمام مخلوقات محدود هستند.