اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الإِنسان‌ُ إِنَّک‌َ کادِح‌ٌ إِلي رَبِّک‌َ کَدحاً فَمُلاقِيه‌ِ «6»
کدح سعي شديد و زحمت زياد است که انسان را يا حيوان را خسته ميکند مثل اينکه بار زيادي بر او حمل کنند يا راه دوري را طي کند يا بار سنگيني بردارد يا فکر عميقي کند يا اشتغالات زيادي را تحمل کند بالجمله هر چه ملالت و خستگي ميآورد کدحش گويند، و انسان را گفتند مسافر است (الانسان مسافر و منازله ستة) منزل اول صلب پدر- دوم- رحم مادر.
سوم- دنيا. چهارم- برزخ. پنجم- صحراي محشر. ششم- بهشت يا جهنم. و بار انسان در همين منزل سوم است هر چه سبکبار
جلد 18 - صفحه 50
باشد خود را آلوده بزخارف دنيا و هواهاي نفساني و ملهيات و معاصي نکند بارش سبک ميشود فرداي قيامت خستگي و ناراحتي ندارد، و هر چه خود را آلوده کند بارش سنگين و خستگي و ناراحتي دارد و بدتر از اينکه آنکه بار ديگران را هم بر خود بار کند که ميفرمايد، وَ لَيَحمِلُن‌َّ أَثقالَهُم وَ أَثقالًا مَع‌َ أَثقالِهِم وَ لَيُسئَلُن‌َّ يَوم‌َ القِيامَةِ عَمّا کانُوا يَفتَرُون‌َ عنکبوت آيه 14. لذا ميفرمايد:
(يا أَيُّهَا الإِنسان‌ُ) خطاب بجميع افراد انس است.
(إِنَّک‌َ کادِح‌ٌ) تو بار خود را سنگين کرده‌اي و خود را بزحمت انداخته‌اي و با اينکه بار گناه بسوي پروردگار خود بروي که: إِنّا لِلّه‌ِ وَ إِنّا إِلَيه‌ِ راجِعُون‌َ بقره آيه 156، و ميفرمايد: وَ تَقَطَّعُوا أَمرَهُم بَينَهُم کُل‌ٌّ إِلَينا راجِعُون‌َ انبياء آيه 93.
(إِلي رَبِّک‌َ) که مبعوث ميشوي و در محکمه سؤال و جواب مي‌آيي.
(کَدحاً) آنهم چه اندازه سنگيني که طاقت فرسا است از عهده کوچکترين آنها بر نمي‌آيي چه رسد با اينهمه بار سنگين.
(فَمُلاقِيه‌ِ) خوشا بحال کساني که ملاقات کنند پروردگار خود را با ايمان کامل و اعمال صالحه و تقوي با صورت نوراني بشّاش و خرم، و نامه عملش بدست راست داده شده و در طرف راست صحراي محشر رفته، و بدا بحال کساني که بحال کفر و شرک و ضلالت و اعمال سيئة با صورت سياه غمگين و محزون و نامه عمل بدست چپ و در طرف چپ صحراي محشر با غل و زنجير آمده باشد.