اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَمّا مَن أُوتِي‌َ کِتابَه‌ُ بِيَمِينِه‌ِ «7» فَسَوف‌َ يُحاسَب‌ُ حِساباً يَسِيراً «8» وَ يَنقَلِب‌ُ إِلي أَهلِه‌ِ مَسرُوراً «9»
پس اما کسي که داده شود کتاب او بدست راست او پس زود باشد که محاسبه شود بحساب کمي و برگردد بسوي اهل خود خوشحال و خرسند.
فَأَمّا مَن أُوتِي‌َ کِتابَه‌ُ بِيَمِينِه‌ِ چند طايفه هستند: 1- مؤمنيني که در کتاب آنها و نامه عملشان معصيت نوشته نشده يا اصلا معصيتي از آنها صادر نشده يا اگر صادر شده موفق بتوبه شده‌اند يا باعمال حسنه سيئات آنها از بين رفته که ميفرمايد: إِن‌َّ
جلد 18 - صفحه 51
الحَسَنات‌ِ يُذهِبن‌َ السَّيِّئات‌ِ هود آيه 14. يا ببليات دنيوي و عقوبات برزخي تدارک شد، يا بدعاء مؤمنين و خيرات و مبرات آنها، يا بشفاعت شافعين آمرزيده شده‌اند.
2- مؤمنيني که حسنات آنها غالب بر سيئات آنها باشد که در ميزان عمل مصداق: فَمَن ثَقُلَت مَوازِينُه‌ُ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ المُفلِحُون‌َ اعراف آيه 8 ميشود.
3- مؤمنيني که حسنات و سيئات آنها برابر است تقابل ميشود و براي ايمانشان نجات پيدا ميکنند.
4- کساني که سيئات آنها بر حسنات غالب است بعقوبات صحراي محشر يا بشفاعت شفعاء يا بحمل بر ظالمين و ناصبين تدارک ميشود و بواسطه ايمانشان نجات پيدا ميکنند. و مکرر گفته شده که معصيت ديگري را بر ديگري بار کنند منافي با برخي از آيات است که ميفرمايد: وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزرَ أُخري وَ إِن تَدع‌ُ مُثقَلَةٌ إِلي حِملِها لا يُحمَل مِنه‌ُ شَي‌ءٌ وَ لَو کان‌َ ذا قُربي فاطر آيه 18. و جواب داده‌ايم که خداوند از هيچ ظالمي نميگذرد تا حق مظلوم را از او نگيرد يا به اينکه عباداتش را بمظلوم بدهد بازاء حق او يا معاصي مظلوم را پاي خود بگيرد، يا اگر ظالم عبادت ندارد و مظلوم هم معصيت ندارد خطاب بمظلوم ميرسد برود هر که از دوستانش يا ارحامش گرفتار هستند بياورد و معاصي آنها را بار بر ظالم کند تا تدارک شود، و از اينکه بيان يک نتيجه گرفته‌ايم که ظالمين بآل محمّد (ص) عبادت ندارند و آل محمّد هم معصيت ندارند اگر گناهان تمام شيعيان را بار بر آنها کنند تدارک ظلم آنها نميشود و لذا در اخبار دارد که بسا جمعي از ناصبين را فداي يک شيعه ميکنند.
فَسَوف‌َ يُحاسَب‌ُ حِساباً يَسِيراً فقط براي اينکه اهل محشر بدانند و مشاهده کنند که نتيجه ايمان چيست.
وَ يَنقَلِب‌ُ إِلي أَهلِه‌ِ مَسرُوراً مراد از اهل کساني هستند که نجات پيدا کرده‌اند و با ايمان از دنيا رفته باشند و لو از ارحام و ازواج و زوجات نباشند و اگر بدون ايمان باشند از اهليت بيرون هستند و لو فرزند صلبي او باشند چنانچه بنوح در حق فرزندش فرمود: إِنَّه‌ُ لَيس‌َ مِن أَهلِک‌َ إِنَّه‌ُ عَمَل‌ٌ غَيرُ صالِح‌ٍ هود آيه 46. و همچنين در حق
جلد 18 - صفحه 52
زوجه نوح و لوط و عايشه و حفصه و از آن طرف پيغمبر در حق سلمان بفرمايد:
(السلمان منا اهل البيت).