اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُتِل‌َ الإِنسان‌ُ ما أَکفَرَه‌ُ «17»
کشته باد انسان که چه اندازه کفران نعمت الهي را ميکند.
قُتِل‌َ الإِنسان‌ُ نفرين است که تعبير بدعاء شر و دعاء عليه ميکنند بخلاف دعاء خير که دعاء له ميکند مثل لعن ميماند. و مراد از انسان همان کساني که کفران نعم الهي را ميکنند و قدردان نعمتهاي او نيستند، و نعمتهاي الهي از حدود شماره بيرون است: وَ إِن تَعُدُّوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ لا تُحصُوها إِن‌َّ الإِنسان‌َ لَظَلُوم‌ٌ کَفّارٌ ابراهيم آيه 34.
بالاخص نعمت ايمان، و اينکه قرآن مجيد بزرگترين نعمت الهي و تفضل او است خداوند چه اندازه منت بر سر بندگان بالاخص اينکه امت که پيغمبري مثل خاتم النبيين بر آنها فرستاده، کتابي مثل قرآن بر آنها نازل فرموده، ديني مثل اسلام بر آنها اختيار فرموده، اوصيايي مثل ائمه اطهار نصب نموده، پيغمبرش افضل انبياء و اشرف مخلوقات، قرآنش افضل از تمام کتب انبياء از صحف آدم و نوح و ابراهيم و تورات و زبور و انجيل، اوصياء او افضل از اوصياء انبياء، دينش افضل اديان شريعتش افضل
جلد 17 - صفحه 393
شرايع، احکامش افضل أحکام. اگر انسان عمر دنيا کند و تمام عمرش بعبادت و شکر گزاري طي کند اداء شکر کوچکترين نعم الهي را نکرده چه رسد که کفران نعم او را کند پيغمبرش را ساحر و کذاب و مجنون و جادوگر بخواند، قرآنش را مفتري بداند، خلفايش را مقتول و منکوب کند، دينش را پامال هوي و هوس کند، احکامش را اعتناء نکند اطاعت او را نکند، معاصي را مرتکب شود، علماء دين را مردود کند، باهل دين ظلم و ستم کند که مفاد:
ما أَکفَرَه‌ُ است. ما تعجب است که چه اندازه کفران ميکند، سپس خداوند معرفي ميکند انسان را که چه بوده و چه هست و چه ميشود. اما چه بوده: