تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْکِحْنَ أَزْواجَهُنَّ إِذا تَراضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذلِکَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ کانَ مِنْکُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِکُمْ أَزْکى لَکُمْ وَ أَطْهَرُ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (232)
شأن نزول: ابو الدحداح، زن خود جميله را طلاق داد. بعد از عده دو مرتبه او را خطبه نمود. برادرش در خشم شد گفت: من کريمه خود را به او دادم او بدون جرم او را طلاق داد باز آمده او را نکاح کند، به خدا قسم هرگز او را به او ندهم؛ آيه شريفه نازل شد:
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ: و زمانى که طلاق دهيد زنان را، فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَ: پس برسند به منتهاى مدت خود، يعنى عده آنها منقضى و تمام شود، فَلا تَعْضُلُوهُنَ: پس منع مکنيد و باز مداريد، أَنْ يَنْکِحْنَ أَزْواجَهُنَ: اينکه به نکاح درآيد شوهران پيشينه خود را. مخاطب اولياى عقد يا همه خلقان هستند عموما، يعنى بايد اين منع در خارج وجود نگيرد.
إِذا تَراضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ: هرگاه راضى شوند خطبه کنندگان و زنان خطبه شده ميان يکديگر به هر چه در شرع معروف و در مروت مستحق است، مثل نکاح حلال و مهر جايز و قبول و حسن معاشرت. ذلِکَ يُوعَظُ بِهِ: آنچه مذکور شد از احکام پند داده مى‌شود بدان، مَنْ کانَ مِنْکُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ: هر که را که بوده باشد از شما تصديق کننده به خدا، وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ: و روز قيامت، زيرا غير اين شخص متعظ و منتفع نشود. پس بايد شخص ايمان به خدا و معاد داشته باشد تا از مواعظ الهيه بهره‌ور شود و از عمل بدان انتفاع يابد.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 415
ذلِکُمْ أَزْکى لَکُمْ وَ أَطْهَرُ: اين عمل به مقتضاى آنچه مذکور شد پاک و پاکيزه است مر شما را از دنس آثام که آن انديشه و فکر حرام و فجور است، چه زوجين يکديگر را ديده و شناخته‌اند، پس تزويج ايشان به يکديگر انسب باشد نسبت به کسى که نديده و ندانسته‌اند. وَ اللَّهُ يَعْلَمُ: و خداى تعالى مى‌داند اين را که زوجين خواهان يکديگرند، يا عالم است آن چيزى را که در رجوع و نکاح باشد از نفع و صلاح. وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ: و شما نمى‌دانيد آن را از جهت قصور علم شما به حکمت و مصلحت الهيه. حکم آيه شريفه عام است به تمام امت در هر عصرى تا انقراض عالم