اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَوم‌َ يُنفَخ‌ُ فِي الصُّورِ فَتَأتُون‌َ أَفواجاً «18»
جلد 17 - صفحه 356
دو نفخه داريم يکي براي خاتمه دنيا و ديگري براي قيام در يوم الحشر چنانچه ميفرمايد: وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَصَعِق‌َ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ إِلّا مَن شاءَ اللّه‌ُ ثُم‌َّ نُفِخ‌َ فِيه‌ِ أُخري فَإِذا هُم قِيام‌ٌ يَنظُرُون‌َ زمر آيه 68.
يَوم‌َ روز جزا و پاداشت عمل.
يُنفَخ‌ُ نافخ حضرت اسرافيل که از جمله آن چهار ملک مقرب الهي هستند جبرئيل ميکائيل عزرائيل اسرافيل و هر کدام مأمور بامري هستند، جبرئيل امين وحي الهي است که بر انبياء نازل ميشد و وحي ميآورد و البته مأموريت‌هاي ديگري هم داشت، ميکائيل موکل ارزاق آنهم نه مجرد مأکولات باشد آنچه خداوند روزي بندگان مقرر فرموده، عزرائيل موکل قبض ارواح که ملک الموت نام گذاشته شده که ميفرمايد: قُل يَتَوَفّاکُم مَلَک‌ُ المَوت‌ِ الَّذِي وُکِّل‌َ بِکُم سجده آيه 11، اسرافيل که صاحب صور است:
فِي الصُّورِ صور در لغت بمعني بوق و شيپور است که اعلام ميکند و صداي ناگهاني يک مرتبه روحها قالب تهي ميکنند که معناي صعق است و صاعقه عذاب مهلک و آتش است که از رعد بيرون ميآيد اينکه نفخه اولي است، و اما آيه نفخه ثانيه را ميفرمايد مثل آدم خواب که بالاي سر او صداي مهيبي بيايد بقول ما از خواب ميپرد و زابرا ميشود که ميفرمايد و اينکه صور بقدري قوي است که کره زمين را تکان ميدهد که ميفرمايد: إِن‌َّ زَلزَلَةَ السّاعَةِ شَي‌ءٌ عَظِيم‌ٌ يَوم‌َ تَرَونَها تَذهَل‌ُ کُل‌ُّ مُرضِعَةٍ عَمّا أَرضَعَت وَ تَضَع‌ُ کُل‌ُّ ذات‌ِ حَمل‌ٍ حَملَها وَ تَرَي النّاس‌َ سُکاري وَ ما هُم بِسُکاري وَ لکِن‌َّ عَذاب‌َ اللّه‌ِ شَدِيدٌ حج آيه 1 و 2.
فَتَأتُون‌َ أَفواجاً جمع فوج است و فوج جمع کثير است جماعت که ما بدسته تعبير ميکنيم مثل دسته‌ها که از محلات و قصبات ميآيند فرداي قيامت هم فوج فوج وارد صحراي محشر ميشوند هر فوجي با پيشواي خود که ميفرمايد: يَوم‌َ نَدعُوا کُل‌َّ أُناس‌ٍ بِإِمامِهِم بني اسرائيل آيه 71. نمرود با اتباعش، شداد با اصحابش، فرعون با قومش، هر طايفه با رئيس آنها، اصحاب ثلاثه با ثلاثه، بني اميه و بني العباس با
جلد 17 - صفحه 357
رؤساء خود، شيعه با ائمه اطهار: فَمَن أُوتِي‌َ کِتابَه‌ُ بِيَمِينِه‌ِ فَأُولئِک‌َ يَقرَؤُن‌َ کِتابَهُم وَ لا يُظلَمُون‌َ فَتِيلًا وَ مَن کان‌َ فِي هذِه‌ِ أَعمي فَهُوَ فِي الآخِرَةِ أَعمي وَ أَضَل‌ُّ سَبِيلًا بني اسرائيل آيه 72.