تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) أَ لَمْ نُهْلِکِ الْأَوَّلِينَ «16» ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِينَ «17» کَذلِکَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ «18» وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ «19» أَ لَمْ نَخْلُقْکُمْ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ «20» فَجَعَلْناهُ فِي قَرارٍ مَکِينٍ «21» إِلى‌ قَدَرٍ مَعْلُومٍ «22» فَقَدَرْنا فَنِعْمَ الْقادِرُونَ «23» وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ «24» أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ کِفاتاً «25» أَحْياءً وَ أَمْواتاً «26» وَ جَعَلْنا فِيها رَواسِيَ شامِخاتٍ وَ أَسْقَيْناکُمْ ماءً فُراتاً «27» وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ «28» انْطَلِقُوا إِلى‌ ما کُنْتُمْ بِهِ تُکَذِّبُونَ «29» انْطَلِقُوا إِلى‌ ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ (30) لا ظَلِيلٍ وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ (31) إِنَّها تَرْمِي بِشَرَرٍ کَالْقَصْرِ (32) کَأَنَّهُ جِمالَتٌ صُفْرٌ (33) وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ (34) هذا يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ (35) وَ لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ (36) وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ (37) هذا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْناکُمْ وَ الْأَوَّلِينَ (38) فَإِنْ کانَ لَکُمْ کَيْدٌ فَکِيدُونِ (39) وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ (40) ترجمه‌ آيا هلاک ننموديم پيشينيان را پس از پى آنها در آورديم اهل ازمنه متأخره را اينچنين رفتار ميکنيم با گناهکاران‌ واى در چنين روز بر تکذيب کنندگان‌ آيا نيافريديم شما را از آبى پست و بيمقدار پس قرار داديم آنرا در جايگاهى محکم و محفوظ تا مدّتى معيّن معلوم‌ پس اعمال قدرت نموديم و نيک توانائيم ما واى در اين روز بر تکذيب کنندگان‌ آيا قرار نداديم زمين را مسکنها براى زندگان و مردگان شما و قرار داديم در آن کوههاى استوار بلند و نوشانديم بشما آبى گوارا واى در چنين روز بر تکذيب کنندگان‌ برويد بسوى آنچه که آنرا تکذيب ميکرديد برويد بسوى دودى مانند سايه که داراى سه شعبه است‌ نه سايه افکن است و نه مانع ميشود از شعله آتش‌ همانا آن پرتاب ميکند پاره‌هائى از آتش را که مانند کوشک است‌ گوئيا آنها قطار شتران زردند واى در چنين روز بر تکذيب کنندگان‌ اين روزى است که سخن نميگويند و اذن داده نميشود بآنها تا عذر خواهى کنند واى در اين روز بر تکذيب کنندگان‌ اين روز جدا کردن حق از باطل است جمع نموديم شما را با پيشينيان‌ پس اگر هست براى شما مکرى پس مکر کنيد با من‌ واى در چنين روز بر تکذيب کنندگان. تفسير خداوند متعال تکذيب کنندگان انبياء و اولياء را در اخبارشان از روز جزا که در آيات سابقه ذکر شد تهديد فرموده باين تقريب که آيا ما هلاک‌ جلد 5 صفحه 327 ننموديم پيشينيان شما را مانند قوم نوح و عاد و ثمود پس بهلاکت اندازيم در دنبال آنان کسانيرا که پيروى نمودند از آنها در عقائد و اعمال مانند اهل مکّه که بسزاى خود رسيدند در جنگ بدر و غيره و کسانيرا که مخالفت نمودند با اوصياء بترک طاعت و تکذيب نصوص ولايت چون ملاک اخذ و انتقام خدا جرم و گناه است و اوّلين و آخرين در اينمقام يکسان خواهند بود مانند دشمنان اهل بيت (ع) و غاصبين حقوقشان در رجعت و روز جزا واى در آنروز بحال تکذيب کنندگان چنانچه مستفاد از بعضى روايات معتبره است آيا خلق ننموديم ما شما را از آبى خوار و بيمقدار و نجس و بدبو و پست و همان آبرا قرار داديم در رحم زنان که مقرّى است مصون و محفوظ از آفات تا مدّت معيّنى که محتاج بآن بود و خدا ميداند آنرا تحقيقا و شما ميدانيد تقريبا که نه ماه است پس قدرت يافتيم بر خلق او يا مقدّر نموديم اندازه آنرا که بايد بشود از طول و عرض و ساير خصوصيّات و چگونگى او را از پسرى و دخترى و امثال اينها چون فقدّرنا بتشديد نيز قرائت شده و در هر حال ما خوب قادر و توانا بوده و هستيم و خواهيم بود که در چنين جاى تنگ و تاريکى اينطور خلق و تقدير و نقش بندى و اندازه گيرى مينمائيم واى در قيامت بحال کسانيکه در دنيا منکر قدرت ما شدند آيا قرار نداديم ما زمين را مسکنها براى زندگان و مردگان چنانچه قمّى ره نقل فرموده که امير المؤمنين عليه السّلام در مراجعت از صفّين بقبرستانى نظر کرد و فرمود اين مساکن اموات است پس نظر بکوفه انداخت و فرمود اين مساکن احياء است و اين آيه را تلاوت فرمود و در معانى هم اينمعنى را از امام صادق عليه السّلام نقل نموده چون کفات جمع کفت بمعناى وعاء و ظرف است و قرار داديم در زمين کوههاى بلند را و آشامانديم بشما در دنيا آبهاى شيرين گوارا را به اجراء نهرها و چشمه‌هاى صافى واى در روز قيامت بحال کسانيکه کفران اين نعمتها را نمودند بتکذيب انبيا و اولياء خدا بآنها گفته ميشود روان شويد بسوى عذابى که در دنيا آنرا تکذيب مينموديد و مخصوصا بايد برويد بجانب دودى که از جهنّم برخاسته ميشود که شبيه بسايه از دور نمايان است و بجانب شما ميآيد و سه شعبه دارد و از بالاى سر و دست راست و دست چپ‌ جلد 5 صفحه 328 شما بر شما احاطه مينمايد و آن دود سايه ندارد و شعله آتش را از شما دفع نميکند و آتش جهنّم شراره‌هاى خود را بجانب شما پرتاب ميکند و آن شراره مانند کوشک و کوه است در بزرگى چنانچه قمّى ره نقل فرموده و نيز مانند دسته شتران زرد است کوچکهاى آنها در بزرگى و رنگ و پى در پى آمدن و قمّى ره فرموده مراد شتران سياهند چون شتر سياه مايل بزردى است و جمالات نيز قرائت شده و آن جمع جمال است که آن جمع جمل است يعنى شتر نر و بنابر اين وجه شبه، زيادى هم هست واى بحال کسانيکه آتش جهنّم را تکذيب ميکنند و منکر آن ميشوند در چنين روزى که براى آنها خواهد آمد اين روز روزى است که در بعضى از مواقف آن از شدّت وحشت و حيرت اهل جهنّم قدرت بر سخن گفتن ندارند و اذن سخن گفتن بآنها داده نميشود پس عذر خواهى نميکنند چون عذرى ندارند نه آنکه عذرى داشته باشند و خداوند اجازه بيان آنرا ندهد چون او اعدل و اجلّ و بزرگتر از اين است که عذر بنده را نپذيرد چنانچه مستفاد از روايت کافى از امام صادق عليه السّلام است واى بحال تکذيب کنندگان چنين روزى در آنروز اين روز روز فصل خصومت ميان اهل حقّ و باطل است و خداوند کفّار اولين و آخرين را جمع ميفرمايد و همه را بمجازات شديد ميرساند و بکفّار مکّه ميفرمايد حال اگر ميتوانيد براى من کيد و مکرى کنيد بکنيد و مراد کيد و مکر براى پيغمبر و اهل ايمان است و آنکه نميتوانند بکنند و اگر بخيال خودشان کارى بکنند در دنيا و آخرت دامنگير خودشان خواهد شد واى بحال تکذيب کنندگان انبيا و اوليا و مکر و غدر کنندگان با ايشان در روز قيامت چون راه خلاص و نجات از عذاب را بهيچ وجه ندارند.