تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ وَ الْمُرْسَلاتِ عُرْفاً «1» فَالْعاصِفاتِ عَصْفاً «2» وَ النَّاشِراتِ نَشْراً «3» فَالْفارِقاتِ فَرْقاً «4» فَالْمُلْقِياتِ ذِکْراً «5» عُذْراً أَوْ نُذْراً «6» إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِعٌ «7» فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ «8» وَ إِذَا السَّماءُ فُرِجَتْ «9» وَ إِذَا الْجِبالُ نُسِفَتْ «10» وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ «11» لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ «12» لِيَوْمِ الْفَصْلِ «13» وَ ما أَدْراکَ ما يَوْمُ الْفَصْلِ «14» وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ «15» ترجمه‌ سوگند بفرشتگان فرستاده شده براى امور خير پس سير کنندگانند در فرمان مانند باد تند سير کردنى‌ و سوگند به فرشتگان منتشر سازنده علوم و معارف منتشر ساختنى‌ پس جدا کنندگان حق از باطلند جدا کردنى‌ پس القاء کنندگانند موجبات تذکّر مردم را براى معذور داشتن آنان و ترساندنشان‌ همانا آنچه وعده داده ميشويد البته واقع شونده است‌ پس وقتى که ستاره‌ها بى‌نور شوند و وقتى که آسمان شکافته گردد و وقتى که کوهها پراکنده شوند و وقتى که پيغمبران وقتشان تعيين شود ميدانيد براى چه روزى در اين امور تأخير شده‌ براى روز جدا کردن‌ و چه ميدانى که چه روزى است روز جدا کردن‌ واى در چنين روز بر تکذيب کنندگان. تفسير خداوند متعال قسم ياد فرموده بفرشتگانى که فرستاده شدند براى نيکى و نکوئى و آنچه معروف و پسنديده است از فرمان الهى و بنابر اين عرفا مفعول له است و اينمعنى از امير المؤمنين عليه السّلام نقل شده و بعضى عرفا را بمعناى پى در پى گرفته‌اند و بنابر اين حال است پس مانند بادهاى تند در انجام او امر حق شتاب مينمايند و نيز بفرشتگانى که نشر و شيوع ميدهند علوم و معارف حقّه الهيّه را در عالم بخوبى پس جدا کنندگانند ميان حق و باطل بطور واضح پس‌ جلد 5 صفحه 325 القاء و وحى مينمايند به پيغمبران خدا موجبات تذکّر و هدايت خلق را براى آنکه معذور باشند کسانيکه عمل نمودند بآنچه واصل شده بآنان از احکام در ترک آنچه بايشان نرسيده و بترسند کسانيکه عمل ننمودند از عقاب الهى و بنابر اين عذرا او نذرا دو مصدر و مفعول له ميباشند و کلمه او براى تقسيم است و در واقع قسم بدو دسته از فرشتگان ياد شده يکدسته وسائط خير و سعادت بشر و دسته ديگر امناء وحى و ابلاغ بانبياء عظام و بقيه فقرات اوصاف آن دو دسته‌اند که خداوند ذکر فرموده ولى بر حسب ظاهر مفسّرين هر پنج جمله و آيه را بقسم تفسير نموده‌اند و بنابر اين فرقى بين واو وفاء نيست و در معناى جمله‌ها هم اختلافاتى شده که حاجت بذکر آنها نيست چون آنچه ذکر شد اقرب و اظهر است و فائده اين جمله‌ها و قسم تأکيد مطالب آتيه و تعظيم ملائکه و بيان ترتيب نزول خيرات و حکمت بعثت انبياء است و آنچه قسم براى آن ياد شده آنستکه وعده انبيا که بمردم ميدهند از حشر و نشر و حساب و جزا واقع شونده و حق است و فرموده پس آن در وقتى است که ستاره‌ها بى‌نور شوند چنانچه قمّى ره نقل نموده و از امام باقر عليه السّلام بآن تصريح شده و در وقتى است که آسمان شکافته گردد براى نزول ملائکه و در وقتى است که کوهها از جا کنده و پراکنده گردد و در وقتى است که پيغمبران مبعوث شوند در اوقات مختلفه چنانچه قمّى ره نقل نموده و در مجمع نسبت بامام صادق عليه السّلام داده و ظاهرا مراد تعيين وقت شهادت ايشان بر امّتهاشان بسعادت و شقاوت است و اقتت در اصل وقتت بوده و او براى ثقالت ضمّه قلب بهمزه شده يعنى تعيين وقت شود براى ايشان و بواو نيز قرائت شده است و بعد از اين علائم و آيات قيامت خداوند از روى تعجب ميفرمايد اى مردم ميدانيد براى چه روزى در اين آيات و شهادت انبيا بر اممشان تأخير روى داده و اجل و مدّت قرار داده شده براى رسيدن آن و جواب فرموده براى روز فصل خصومت حقّ در ميان خلق و براى عظمت امر و سختى آنروز فرموده و چه ميدانى تو اى انسان چه روزى است روز فصل خصومت نمودن خداوند در ميان بندگان و جدائى افکندن بين حقّ و باطل و محقّ و مبطل و اى در آنروز بحال تکذيب کنندگان انبيا و اوليا در دنيا خبر ايشان را از قيامت‌ جلد 5 صفحه 326 و غيرها و کلمه ويل تهديد بعذاب و سختى و گرفتارى آنروز است که در اينسوره براى تأکيد مکرّر ميشود.