اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
انطَلِقُوا إِلي ما کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ «29» انطَلِقُوا إِلي ظِل‌ٍّ ذِي ثَلاث‌ِ شُعَب‌ٍ (30) لا ظَلِيل‌ٍ وَ لا يُغنِي مِن‌َ اللَّهَب‌ِ (31) إِنَّها تَرمِي بِشَرَرٍ کَالقَصرِ (32) کَأَنَّه‌ُ جِمالَت‌ٌ صُفرٌ (33)
وَيل‌ٌ يَومَئِذٍ لِلمُکَذِّبِين‌َ (34)
برويد بسوي آنچه بوديد باو تکذيب ميکرديد برويد بسوي سايه‌اي که صاحب سه شعبه است نه سايه‌بان است براي شما و نه شما را بي نياز ميکند از التهاب محققا آن شعله‌هاي آن مثل تير پرتاب که در عظمت و بزرگي مثل قصر مينمايد اينکه شتري است زرد رنگ ويل در آن روز براي تکذيب کنندگان.
اينکه آيات را دو نحوه تفسير کردند: يک نحوه که نوع مفسرين گفتند:
انطَلِقُوا خطاب ملائکه عذاب است که چون از قبر بيرون ميآيد ميگويند:
برويد طرف چپ صحراي محشر، و انطلاق نقل از مکاني است بمکان ديگر بدون مکث و تأمل چنانچه ميفرمايد: يَوم‌َ يَخرُجُون‌َ مِن‌َ الأَجداث‌ِ سِراعاً کَأَنَّهُم إِلي نُصُب‌ٍ يُوفِضُون‌َ معارج آيه 43.
يا خزنه جهنم است که خطاب ميرسد: خُذُوه‌ُ فَغُلُّوه‌ُ ثُم‌َّ الجَحِيم‌َ صَلُّوه‌ُ ثُم‌َّ فِي سِلسِلَةٍ ذَرعُها سَبعُون‌َ ذِراعاً فَاسلُکُوه‌ُ- الي قوله- لا يَأکُلُه‌ُ إِلَّا الخاطِؤُن‌َ الحاقة آيه 30 الي 38، و نيز ميفرمايد: وَ سِيق‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا إِلي جَهَنَّم‌َ زُمَراً- الي قوله- قِيل‌َ ادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ زمر آيه 71 و 72.
إِلي ما کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ منکر بعث و حشر و نشر و جهنم و عذاب شديد.
انطَلِقُوا إِلي ظِل‌ٍّ ذِي ثَلاث‌ِ شُعَب‌ٍ اما در صحراي محشر دودي و آتشي ميآيد
جلد 17 - صفحه 343
سه شعبه دارد يکي از بالاي سر و يکي از طرف راست و يکي از طرف چپ اطراف آنها را احاطه ميکند مثل خيمه که تمام اطراف را احاطه کرده حتي يفرغ من الحساب، و اما در جهنم آتش جهنم سياه و ظلماني تمام اطراف آنها را گرفته: کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها مِن غَم‌ٍّ أُعِيدُوا فِيها حج آيه 22، کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها أُعِيدُوا فِيها وَ قِيل‌َ لَهُم ذُوقُوا عَذاب‌َ النّارِ الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ سجده آيه 20.
لا ظَلِيل‌ٍ وَ لا يُغنِي مِن‌َ اللَّهَب‌ِ اينکه ظل ثلاث شعبه نه سايه دارد که در زير آن استراحت کنند و نه بي نياز ميکند آنها را از شراره آتش.
إِنَّها تَرمِي بِشَرَرٍ کَالقَصرِ قصر عمارتي است بسيار مرتفع بيوت آن تو در تو شراره‌هاي آتش مثل قصر در بزرگي و ارتفاع است و مثل تير که به نشان ميخورد بآنها متوجه ميشود.
کَأَنَّه‌ُ جِمالَت‌ٌ صُفرٌ آتش جهنم در سياهي بزردي ميزند که مثل شتر سياه که ميل بزردي دارد که زرد و سياه است.
وَيل‌ٌ يَومَئِذٍ لِلمُکَذِّبِين‌َ تفسيرش گذشت.
نحوه دوم در تفسير اينکه آيات که مستفاد از اخبار ميشود که مراد از انطَلِقُوا إِلي ما کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ اينکه چون عطش بر آنها شدت ميکند ملائکه ميگويند که:
آب نزد امير المؤمنين است که ساقي کوثر است که شما ولايت و خلافت و امامت و وصايت او را تکذيب ميکرديد برويد نزد او چون ميآيند بآنها خطاب ميشود که برويد نزد ظل ذي ثلاث شعب که فلان و فلان و فلان باشد که در تاريکي و ظلمت هستند و اينها بي‌نياز نميکنند آنها را از التهاب عطش و اينکه اخبار از شيخ طوسي و محمّد بن العباس از حضرت صادق (ع) روايت شده و اللّه العالم.