1- در قيامت، مجرمان يا از روى ترس، يا به خاطر بىفايده بودن، يا به خاطر مهر خوردن بر دهان و يا به خاطر روشن بودن همه مسايل، سخن نمىگويند.
«هذا يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ»
2- مبلّغ و مربّى نبايد از تکرار هشدار خسته شود. در اين سوره آيه «وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ»* ده مرتبه تکرار شده است.
3- قيامت، هم روز جمع است و هم روز فصل. «هذا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْناکُمْ» (از يکسو همه جمع مىشوند و هيچ کس جا نمىماند: «وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً» «2» و از سوى ديگر ميان خوبان و بدان فيصله داده مىشود و جدايى مىافتد، حتّى بهشتيان در بهشت درجاتى دارند.)
4- قيامت، روز حسابرسى و قضاوت است، نه عذرخواهى. «لا يُؤْذَنُ لَهُمْ
«1». کافى، ج 8، ص 178.
«2». کهف، 47.
جلد 10 - صفحه 353
فَيَعْتَذِرُونَ ... هذا يَوْمُ الْفَصْلِ»
5- در قيامت نه فرار است، نه فريب و نه فديهاى قبول مىشود و راهى براى فلاح وجود ندارد. «فَإِنْ کانَ لَکُمْ کَيْدٌ فَکِيدُونِ»
6- در قيامت، مجرمان ناتوان و درمانده از هر گونه چاره انديشىاند. «فَإِنْ کانَ لَکُمْ کَيْدٌ فَکِيدُونِ»