تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاکِراً وَ إِمَّا کَفُوراً «3»
إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ: بدرستى که ما راه نموديم او را راه راست به نصب ادله
«1» منهج الصادقين، جلد 10، صفحه 94.
«2» مدرک ياد شده.
جلد 13 - صفحه 410
باهره و انزال آيات بينه و ارسال رسل و انزال کتب و ازاحه علت، بعد از اعطاى شنوائى و بينائى که آلت ادراک آنهاست، إِمَّا شاکِراً: راه نموديم او را در حالتى که يا سپاسدارنده است، يعنى مؤمن موحد است، وَ إِمَّا کَفُوراً: و يا ناسپاس، يعنى کافر جاحد.
تتمه: در کتاب کافى- از حضرت صادق عليه السّلام: فرمود: مائيم سبيل خدا که به ما هدايت مىيابند مردم به خدا. و در زيارت جامعه است: انتم السّبيل الاعظم و الصّراط الاقوم.
بيان: مراد آنست که هدايت ما مخصوص نيست به اهل ايمان، بلکه به همه مردمان نصب ادله و ارسال رسل و انزال کتب و آلات تمکين عطا نموده، نسبت به مؤمن و کافر، و زمام اختيار ايمان و کفر را به آنها داديم. بنابراين مؤمن به حسن اختيار قبول ايمان نموده، موحد و سپاسدار گرديد، لکن کافر به سوء اختيار، اعراض نموده، کافر و ناسپاس گرديد. بنابراين آيه حجت است بر مجبره که گويند: خدا کافران را هدايت نمىدهد؛ زيرا آيه مصرح است به اينکه ما هدايت فرموديم بندگان را، خواه شاکر باشند به قبول ايمان، يا کافر باشند به انکار آن. و کفار با وجود بر اين، عناد نموده بر کفر باقيماندند، و لذا تهديد فرمايد کفار را که: