نکته‌های تفسیر نور

کلمه‌ «بَرِقَ» آنگاه که به چشم نسبت داده مى‌شود به معناى حالتى برخاسته از ترس و وحشت شديد است. «وَزَرَ» به معناى پناهگاهى چون کوه و قلعه است و گشتن انسان به دنبال پناهگاه در قيامت، يا به خاطر شرم و حيا از خداوند است و يا به خاطر فرار از حساب و کتاب، يا دوزخ و يا رسوايى و شايد همه اينها باشد. «معاذير» جمع معذرت به معناى پيدا کردن چيزى است که آثار گناه را محو کند، خواه بجا و خواه عذر به جا باشد و يا بى‌جا. معمولًا انسان براى توجيه کارهاى خلاف خود عذرتراشى مى‌کند که به نمونه‌هايى از آن در قرآن اشاره مى‌کنيم: گاهى مى‌گويد: غفلت کرديم: «إِنَّا کُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ» «1» گاهى مى‌گويد: بزرگان و سران قوم، ما را گمراه کردند: «هؤُلاءِ أَضَلُّونا» «2» گاهى مى‌گويد: شيطان ما را گمراه کرد، امّا شيطان پاسخ مى‌دهد: مرا ملامت نکنيد زيرا خودتان مقصّر هستيد: «فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَکُمْ» «3» امام باقر عليه السلام در توضيح آيه‌ «بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ» فرمود: فما سن من سنة ليستن بها من بعده فان کان شرا کان عليه مثل وزرهم ... و ان کان خيرا کان له مثل اجورهم‌ «4» هر کس راه و روش بد يا خوبى را پايه‌گذارى کند، پس از او هر کس به آن عمل کند، اگر بد باشد کيفرى مثل کيفر گناهکار و اگر خوب باشد، پاداشى همانند عمل کننده آن نيز به او داده مى‌شود.