اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَقُول‌ُ الإِنسان‌ُ يَومَئِذٍ أَين‌َ المَفَرُّ «10»
ميگويد انسان در اينکه روز کجاست راه فرار.
يَقُول‌ُ الإِنسان‌ُ همان انساني که انکار قيامت ميکرد که اطلاق مجرم بر او شده بود، و بالجمله غير مؤمن هر که هست و هر چه هست و الا اصحاب يمين در طرف راست
جلد 17 - صفحه 295
صحراي محشر در زير سايه عرش الهي کنار نهر کوثر پاي منبر وسيله زير لواي حمد جاي گيرند.
يومئذ روز قيامت که روز بعث و نشور است و تمام محشور ميشوند و زمين قاعا صفصفا ميشود نه کوهي نه دره‌اي نه عمارتي نه اشجاري هيچ پناهگاهي ندارند.
أَين‌َ المَفَرُّ مفر را گفتند: اگر بفتح فا باشد بمعني فرار کردن است و اگر بکسر باشد پناهگاه است هيچ راه فرار ندارند در حديث است: نميگذارند قدم از قدم بردارد تا از چهار چيز از او سؤال کنند: (عن ربک و عن کتابک و عن عمرک و عن مالک) از دين کدام ديني اختيار کردي طبيعي بودي مشرک بودي يهودي نصراني مجوسي مسلم کداميک را متدين بودي، و از کتابک بکدام کتاب و دستور رفتار کردي آيا زند و پازند يا شاهنامه فردوسي و هزار داستان، آيا مجله و مقاله آيا قصص و حکايات، آيا صحف ابراهيم و توراة موسي زبور داود انجيل عيسي قرآن محمّد (ص)، و از عمرک فيما افنيت عمر خود را بچه بپايان رسانيدي بلهو و لعب ظلم و طغيان و کفر و زندقه و هواپرستي يا بعبادت و بندگي و تقوي و اعمال صالحه، و عن مالک مما اکتسبت و فيما انفقت از کجا بدست آوردي و بچه راهي مصرف کردي و بالجمله کسي که زير غل و زنجير است و ملائکه عذاب اطراف او را دارند کجا ميتواند فرار کند.