تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ «29»
وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ: و پيچيده شود ساق پاى محتضر، بِالسَّاقِ: به ساق او، يعنى پاهاى او از هول مرگ و سختى جان کندن، درهم پيچد و حرکت در آن نماند. مراد آنست که ساقهاى او مضطرب و پيوسته يکى از پيش خود کشد و يکى را فروگذارد و آنها را بر يکديگر پيچد.
تنبيه: آيات شريفه تذکرى است براى غفلت انسانى و آگاهى به آخرين مرحله دنياى فانى و رفتن به سراى باقى.
حضرت امام على النقى عليه السّلام فرمايد: اذکر مصرعک بين يدى اهلک فلا طبيب يمنعک و لا حبيب ينفعک: ياد بياور زمان افتادن خود را حضور اهل خود در وقت احتضار، پس طبيبى نيست که منع کند تو را از اين حالت، و دوستى نيست که نفع دهد تو را در اين حالت.
نزد ابن عباس مراد جمع شدن شدت موت است به شدّت آخرت. يا مراد پيچيدن ساقين است در کفن، يا اجتماع آخر روز دنيا به آخر روز آخرت. و در حديث است: هيچ منزلى سخت‌تر و فظيع‌تر از قبر نيست که اول منزل باشد.
از يحيى بن معاذ نقل شده: چون بنده را در قبر نهند، چهار ملک بر او بايستد: يکى بالاى سر، ديگرى پائين پا، يکى طرف راست، و يکى طرف
«1» منهج الصادقين، جلد 10، صفحه 89.
جلد 13 - صفحه 403
چپ. بالاى سر گويد: اجل حاضر آمد و اجل (عمر) منقضى رفت. و طرف راستى گويد: مال رفت و وبال ماند. طرف چپى گويد: اشتغال رفت و اعمال ماند. و آنکه پائين پاست گويد: خوشا حال آن کسى که کسبش حلال و شغلش به حضرت ذو الجلال باشد.
حاصل آنکه شدايد بر محتضر متتابع شود، و هنوز از يکى خلاص نشده، به ديگرى مبتلا گردد.