اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَمنُن تَستَکثِرُ «6»
و منت نگذار طلب کثرت کني. تفسيرات بسياري بر اينکه جمله کرده‌اند مثل اينکه عطيه بکسي بدهي بطمع اينکه بيشتر و بهتر بشما رد کند که بزمان مردم که ميگويند: کاسه جايي رود که باز آورد شاه قدح، و مثل اينکه حسنات و عبادات خود را منت نگذار به اينکه بسيار بنظر ميآوري چنانچه آمدند و بر پيغمبر منت گذاردند که ما اسلام آورديم که ميفرمايد: يَمُنُّون‌َ عَلَيک‌َ أَن أَسلَمُوا قُل لا تَمُنُّوا عَلَي‌َّ إِسلامَکُم بَل‌ِ اللّه‌ُ يَمُن‌ُّ عَلَيکُم أَن هَداکُم لِلإِيمان‌ِ إِن کُنتُم صادِقِين‌َ حجرات آيه 17. انسان هر چه بيشتر و بهتر عبادت کند بايد بيشتر ممنون الهي باشد که او را موفق فرموده و تأييد نموده، و بايد خود را مقصر بداند چنانچه از نبي اکرم است عرض ميکند:
ما عبدناک حق عبادتک و ما عرفناک حق معرفتک
، و مثل اينکه معجزات و رسالت خود را بر امت منت نگذار که آنها پاس نعمت تو را بگذارند و اجر رسالت بتو دهند که مقاله تمام انبياء بوده که بامت ميگفتند: فَما سَأَلتُکُم مِن أَجرٍ إِن أَجرِي‌َ إِلّا عَلَي اللّه‌ِ و مثل اينکه قرض نده
جلد 17 - صفحه 267
بطمع اينکه بيشتر بتو رد شود که مسأله ربا است.
اقول: انسان هر عمل خيري بکند چه نسبت بعبادت الهي باشد نبايد عجب کند و خود را مستحق مثوبات قرار دهد زيرا اگر عبادت جن و انس را داشته باشد برابري با کوچکترين نعم الهي نميکند و آنچه خداوند از نعم دنيوي و فيوضات اخروي باو عنايت فرمايد از راه تفضل است نه استحقاق، و همچنين بجامعه خدمت کند چه در امور ديني باشد از هدايت و ارشاد و دلالت و چه در قضاء حوائج مسلمين و چه در بذل مال نبايد منت بگذارد حتي ميفرمايد: لا تُبطِلُوا صَدَقاتِکُم بِالمَن‌ِّ وَ الأَذي بقره آيه 266، بلکه عذر خواهي کند و کوچک بشمارد چنانچه دأب ائمه (ع) بود نسبت بفقراء و اهل سؤال لذا ميفرمايد: وَ لا تَمنُن تَستَکثِرُ.