سوره مدثر(المدثر)، آیه ۶ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۵
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۲ تا ۷
ابن عباس گوید: ولید بن مغیرة طعام و غذائى ترتیب داد و قریش را دعوت نمود وقتى که غذا را خوردند، ولید گفت: درباره این مرد (محمد) چه عقیده دارید؟ بعضى گفتند: او جادوگر است، گفت: جادوگر نیست، برخى گفتند: کاهن است. دیگران گفتند: کاهن نیست. عده اى دیگر گفتند: او شاعر است. باز دیگران گفتند: او شاعر نیست، بعضى گفتند: سحر و جادوئى مى کند که مؤثر واقع میشود. این سخنان به گوش رسول خدا صلی الله علیه و آله رسید، محزون و غمگین شد و سر را به زیر انداخت و به طرف محل استراحت خویش رفت که بیارامد، آیات یا أَیهَا الْمُدَّثِّرُ، قُمْ فَأَنْذِرْ تا آخر این آیات نازل شد. اگر چه سند این حدیث به نظر ضعیف مى آید جابر گوید: رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: یک ماه به کوه حرا مى رفتم. صدائى از اطراف خود شنیدم به اطراف خویش نگریستم کسى را ندیدم سپس سر خود را بلند کردم، فرشته اى دیدم که نزد من مى آمد. ترسیدم، برگشتم و گفتم: مرا به جامه و گلیمى بپیچانید سپس آیات «یا أَیهَا الْمُدَّثِّرُ، قُمْ فَأَنْذِرْ» نازل گردید.
تفسیر طبرانى. لباب النقول فی اسباب النزول. صحیح بخارى و صحیح مسلم.
نکات آیه
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۵ - «و فى روایة أبى الجارود یقول: لاتُعْطى العطیّةَ تلتمس أکثرَ منها; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۹۳; نورالثقلین، ج ۵، ص ۴۵۴، ح ۱۰.] در روایت ابى الجارود [از امام باقر(ع) نقل شده که در توضیح آیه «و لاتمنن تستکثر» فرمود:] خداوند مى فرماید: بخششى مکن که بیش از آن را درخواست داشته باشى». ۶ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: ... قال رسول اللّه(ص) ... فى قوله تعالى: «و لاتمننتستکثر» قال: لاتستکثر ما عملتَ من خیر للّه; از امام صادق(ع) روایت شده است: رسول خدا(ص) در توضیح سخن خداى تعالى: «و لاتمنن تستکثر» فرمود: عمل خیرى را که براى خداوند انجام مى دهى، زیاد به حساب نیاور».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
- ناروا بودن منّت نهادن بر صدقهبگیران، از جانب صدقهدهندگان+۱ آیه
- «تَستَکثِرُ»
- «لاتَمنُن»
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۹ آیه
- اجتناب از منّت در معاشرت با مردم، مورد سفارش خداوند
- منّتگذاری بر مردم هنگام بخشش به عوض، پاداشخواهی بیشتر مورد نهی خداوند
- پیامبر صلی الله علیه و اله مورد نهی خدا از منّتگذاری در انجام دادن کارهای شایسته، به جهت کاسته شدن مقام والای ان حضرت
- خواسته خدا از پیامبر صلی الله علیه و اله مبنی بر منّت نگذاشتن بر مردم، به برکت داشتن رسالت و مقام معنوی نزد خدا
- نهی خدا از به رخ کشیدن بخشش به نیازمند، هنگام صدقه به او یا اجرای کار نیک برای او
- لزوم قصد قربت و تقرّب به خدا در بخشش
- لزوم پرهیز از مبتلا شدن به ربا، در بخشش
- لزوم پرهیز از منّت گذاشتن، هنگام بخشش
- عدم جواز بخشش پیامبر صلی الله علیه و اله به جهت بخشش بیشتر از سوی دیگران به ان حضرت