اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ يَطمَع‌ُ أَن أَزِيدَ «15»
فريدون بملک جهان نيم سير. که گفت: اي کاش يک دنياي ديگر هم بود او را تصرف ميکرديم مثل امروز که در مقام تسخير کره قمر بلکه مريخ بر ميآيند اي کاش هزار يک اينکه قسمت را صرف دين و آخرت ميکردند ولي هزار حيف که صد دين و آخرت ميکنند و مردم را جلوگيري ميکنند.
اشکال: اگر امر چنين است که اينکه مال و منال و عزت و رياست را خدا داده و
جلد 17 - صفحه 272
باعث اينکه فسادها ميشود پس اينکه امر قبيح است که از خدا صادر شده!.
جواب: اينکه دنيا في حد نفسه قبيح نيست بلکه تفضل و عنايت است از آمدن بدنيا و تمام وسائل تعيش لکن براي اينکه است که تحصيل آخرت کند که گفتند:
(الدنيا مزرعة الاخرة)
لکن انسان بسوء اختيار خود جلوگيري ميکند از آخرت که گفتند: الانسان مسافر و منازله ستة: منزل اول صلب آباء دوم رحم امهات سيم دنيا چهارم برزخ پنجم صحراي محشر ششم بهشت يا جهنم خداوند تمام اسباب را براي ايشان تکوينا و تشريعا فراهم فرموده از اعطاء عقل که مميز حسن و قبح باشد و قوت و قدرت و اعضاء و جوارح از چشم و گوش و زبان و دست و پا و قواي ظاهريه و باطنيه و از ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام و راهنمايي بسعادت و رستگاري، و بانسان اختيار داده که عنوان جبر در کار نباشد اگر انسان باختيار خود صرف آخرت کرد سعادتمند ميشود چنانچه مثل حضرت داود و سليمان و ذي القرنين و بسياري از متمکنين، دنيا بهترين وسائل است و اسمش دنياي بلاغ است چه بسيار از عبادات است که بتوسط مال و ساير قوي انجام ميگيرد، و اگر صرف هوي و هوس هواهاي نفساني و وساوس شيطاني کرد دنيا بدترين وسائل شقاوت ميشود مثل نمرود و شداد و فرعون و اشباه آنها مثلا چشم و گوش و زبان و دست و پا و ساير جوارح را هم ميتوان صرف عبادت کرد و هم صرف معصيت، مال و دولت را اگر صرف دين و اعلاء کلمه اسلام نمود بهترين وسائل است و اگر صرف معاصي و ظلم و طغيان نمود بدترين اسباب است.