تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طالُوتَ مَلِکاً قالُوا أَنَّى يَکُونُ لَهُ الْمُلْکُ عَلَيْنا وَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْکِ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمالِ قالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْکُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ اللَّهُ يُؤْتِي مُلْکَهُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (247)
ترجمه
و گفت مر ايشان را پيغمبرشان همانا خداوند بتحقيق برانگيخت از براى شما طالوت را پادشاه گفتند از کجا باشد مر او را پادشاهى بر ما و ما سزاوار- تريم بپادشاهى از او با آنکه داده نشده است باو وسعتى از جهت مال گفت همانا خداوند برگزيد او را بر شما و افزود او را بسطى در علم و جسم و خدا ميدهد ملکش را بهر کس خواهد و خدا وسعت دهنده دانا است.
تفسير
پس از تعيين پادشاه بنى اسرائيل به پيغمبرشان گفتند چرا طالوت بايد پادشاه ما باشد و از کجا او اهليت اينمقام را پيدا کرده با آنکه ما از اولاد يهودا
جلد 1 صفحه 311
هستيم و پادشاهى ارث ما است بعلاوه صاحب ثروت و مکنت و جاهيم و طالوت شخصى است فقير و بى‌بضاعت اشموئيل فرمود اين منصبى است که از طرف خداوند براى او تعيين شده که عالم است بمصالح شما و خير شما را ميخواهد لابد خير و صلاح شما را در سلطنت او دانسته بعلاوه شرط سلطنت علم و اطلاع باوضاع داخل و خارج مملکت است که در امور سياسيه بتواند اقدام نمايد و نيز توانائى و قوت بدنى و عظمت جثه است تا آنکه در نظر دشمنان با عظمت و رعب آور باشد و نيرومند گردد و تدابير جنگى را بکار برد ثروتمندى و اولاد يهودا بودن چه مدخليت در اين امور دارد خداوند طالوت را متصف باين اوصاف که در خور پادشاه است فرموده گويند مرد ايستاده وقتى دستش را بلند ميکرد بسر او ميرسيد و خداوند مالک الملک و واسع الفضل است هر کس را بخواهد و صلاح بداند پادشاهى و مکنت کرامت مى- فرمايد و کسى را نمى‌رسد که در امر او چون و چرا نمايد چون دانا است و نادان حق ايراد بدانا ندارد و قمى از حضرت باقر (ع) روايت نموده که بنى اسرائيل بعد از حضرت موسى مرتکب معاصى شدند و دين خدا را تغيير دادند و از فرمان الهى تخلف نمودند و در ميان آنها پيغمبرى بود که امر و نهى مينمود و آنها اطاعت نمى کردند و روايت شده که او ارمياء نبى بوده است پس خداوند جالوت را بر آنها مسلط فرمود و او قبطى بود آنها را اذيت نمود مردانشان را کشت و خارج از ديارشان کرد و اموال آنها را تصرف نمود و زنانشان را بخدمتگارى وادار کرد پس آنها متوسل به پيغمبرشان شدند و گفتند از خدا بخواه که پادشاهى براى ما بر انگيزاند که ما در تحت لواى او با دشمنان خود رزم کنيم در راه خدا و معمولا در بنى اسرائيل نبوت در يک خانواده بود و سلطنت در يک خانواده خداوند نبوت و سلطنت را براى بنى اسرائيل در يک خانواده جمع نفرموده بود نبوت در اولاد لاوى بود و سلطنت در اولاد حضرت يوسف و طالوت از اولاد ابن يامين بود که برادر مادرى حضرت يوسف است پس نه از خانواده نبوت بود نه از خانواده سلطنت ولى اعلم از همه و شجاع و قوى بود و جثه بزرگى داشت که مانند او کسى نبود و فقير بود و آنها او را بفقر و تهيدستى ملامت نمودند و بر او عيب گرفتند و از اختيار خداوند او را براى سلطنت غضبناک شدند و چون فرمان جنگ داد پشت کردند مگر کمى و
جلد 1 صفحه 312
سؤال و جواب مذکور در آيه شريفه در ميان ايشان و پيغمبرشان بوقوع پيوست.