تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ ذَرْنِي وَ الْمُکَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلِيلاً «11» إِنَّ لَدَيْنا أَنْکالاً وَ جَحِيماً «12» وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلِيماً «13» يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ وَ کانَتِ الْجِبالُ کَثِيباً مَهِيلاً «14» إِنَّا أَرْسَلْنا إِلَيْکُمْ رَسُولاً شاهِداً عَلَيْکُمْ کَما أَرْسَلْنا إِلى فِرْعَوْنَ رَسُولاً «15»
فَعَصى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَأَخَذْناهُ أَخْذاً وَبِيلاً «16» فَکَيْفَ تَتَّقُونَ إِنْ کَفَرْتُمْ يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدانَ شِيباً «17» السَّماءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ کانَ وَعْدُهُ مَفْعُولاً «18» إِنَّ هذِهِ تَذْکِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلاً «19»
ترجمه
و واگذار مرا با تکذيب کنندگان که صاحبان نعمتند و مهلت ده آنها را اندکى
همانا نزد ما است غلهاى گران و آتش سوزان
و خوراک گلوگير و عذابى دردناک
روزى که بلرزه در آيد زمين و کوهها و بگردد کوهها تلهاى ريگ پراکنده
همانا ما فرستاديم بسوى شما پيغمبرى را گواه بر شما همچنان که فرستاديم بسوى فرعون پيغمبرى
پس نافرمانى کرد فرعون آن پيغمبر را پس گرفتيم او را گرفتنى سخت
پس چگونه پرهيز ميکنيد اگر کافر باشيد در روز که ميگرداند کودکانر پيران
آسمان شکافته شود در آن ميباشد وعده او انجام شده
همانا اين پندى است پس هر که بخواهد ميگيرد بسوى پروردگارش راهى.
تفسير
در آيه سابقه خداوند دستور فرمود به پيغمبر خود که از کفّار
جلد 5 صفحه 295
دورى کند بخوبى و در اين آيات ميفرمايد آنها را که تکذيب نمودند تو را و وصيّت را با آنکه صاحب مال و نعمت دنيوى هستند بمن واگذار نما تا بمجازات اعمالشان برسانم و چند روزى بآنها مهلت ده تا موعد جزاى آنها بفتوحات اسلامى در دنيا برسد و در آخرت براى آنها نزد ما غلهاى گران و امواج آتش سوزان جهنّم و خوراک گلو گير آن مانند زقّوم و ضريع که در نهايت تلخى و عفونت و خشونت است و عذاب دردناک آن آماده و مهيّا است در روز که زمين بلرزه در آيد يا خسف شود چنانچه قمّى ره فرموده و کوهها نيز متزلزل و از جا کنده و نرم و مبدّل شود بشن و ريگ فراوانى که بريزش پائين از بالا سرازير گردد اکنون ما نزد شما پيغمبرى فرستاديم که گواه بر اعمال شما باشد نزد خدا روز قيامت چنانچه فرستاديم نزد فرعون پادشاه مصر پيغمبرى را که همه ميدانيد و ميشناسيد او را که موسى بن عمران بوده و محتاج بذکر نيست پس فرعون اطاعت او امر او را ننمود و ما گرفتيم او را بگناهش گرفتن سخت ناگوارى که در تواريخ ذکر شده و در قرآن مکرّر گوشزد گرديده است که با عساکرش بنحو عجيبى غرق شدند و شما بايد از آن عبرت گيريد و بترسيد از آنکه خداوند شما را هم در دنيا مانند آنها بگناهتان بگيرد و مجازات فرمايد و اگر مؤاخذه دنيوى ما از اين قبيل باشد پس چگونه خود را حفظ ميکنيد و ميپرهيزيد شما در صورت بقاء بر کفر از عذاب و هول روز که کودکان را پير ميکند وقتى که ميشنوند صيحه آسمانيرا و در آنروز آسمان شکافته و منشق ميگردد و وعده خدا بانجاز ميرسد آنچه ذکر شد موعظه و نصيحت و موجب تذکّر بود براى شما فعلا اجبارى نيست هر کس خواسته باشد از اين عذابها مأمون باشد براى خودش راهى بسوى پروردگارش باز کند و هيچ راهى بهتر از راه قبول اسلام و ولايت مولاى متّقيان نيست بايد آنرا اخذ نمود و در دنيا و آخرت مأمون بود و ضمير بارز در منفطر به راجع است ظاهرا بيوم و باء بمعناى في يا براى سببيّت است و اخبار از سماء بمنفطر باعتبار جواز تذکير و تأنيث است در آن و ولدان جمع وليد بمعناى کودک و شيب بکسر شين ظاهرا جمع اشيب بمعنى سپيد مو و پير است.
جلد 5 صفحه 296