اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
قُل أُوحِي‌َ إِلَي‌َّ أَنَّه‌ُ استَمَع‌َ نَفَرٌ مِن‌َ الجِن‌ِّ فَقالُوا إِنّا سَمِعنا قُرآناً عَجَباً «1»
بفرما بقوم که وحي شده بسوي من بدرستي که استماع کردند جماعتي از طائفه جن و رفتند بساير اجنه خبر دادند که ما شنيديم آيات شريفه قرآن را و تعجب کرديم از فصاحت و بلاغت او.
قُل أُوحِي‌َ وحي الهي رسيد به پيغمبر (ص). نظر به اينکه طايفه جن و ملک
جلد 17 - صفحه 222
بصورت اصليه خود مشاهد انسان نميشوند چنانچه ميفرمايد در حق شيطان: إِنَّه‌ُ يَراکُم هُوَ وَ قَبِيلُه‌ُ مِن حَيث‌ُ لا تَرَونَهُم اعراف آيه 26. حضرت رسول و لو بعلم باطني و نظر قلبي ميديد لکن بنظر ظاهر آنها را مشاهده نفرمود و اگر ميفرمود آمدند نزد من ميگفتند شما چگونه آنها را ديديد لذا ميفرمايد: قُل أُوحِي‌َ إِلَي‌َّ و شايد سر اينکه ميفرمايد: وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ عَلي قَلبِک‌َ لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ شعراء آيه 192 الي 194 همين باشد که تعبير بقلبک فرموده و الا جبرئيل بصور مختلفه بر حضرتش نازل ميشد و حضرت مشاهده ميکرد، و طايفه جن هم ممکن است بصور مختلفه خود را نشان دهند.
انه ضمير ضمير شأن است.
استَمَع‌َ نَفَرٌ مِن‌َ الجِن‌ِّ استماع قرآن در موقعي که حضرت بر قوم تلاوت ميفرمود، نفر عده از جن که عدد آنها چه بود بيان نفرموده حاضر بودند و استماع ميکردند و درک کردند که اينکه قرآن معجزه بزرگي است که از عهده جن و انس خارج است که ميفرمايد: قُل لَئِن‌ِ اجتَمَعَت‌ِ الإِنس‌ُ وَ الجِن‌ُّ عَلي أَن يَأتُوا بِمِثل‌ِ هذَا القُرآن‌ِ لا يَأتُون‌َ بِمِثلِه‌ِ وَ لَو کان‌َ بَعضُهُم لِبَعض‌ٍ ظَهِيراً بني اسرائيل آيه 90.
فَقالُوا بطوائف ديگر از اجنه.
إِنّا سَمِعنا ابتدا ميفرمايد: استمع حال ميفرمايد: سمعنا براي اينکه است که سماع فرع استماع است بايد اولا گوش فرا داد و توجه نمود و بقول ما دل داد تا سپس شنيد.
قُرآناً عَجَباً قرآن مجيد موجبات تعجب در دنيا بر تمام افراد جن و انس بسيار دارد که تا کنون همچو کتابي جامعي نيامده و نخواهد آمد و ما معجزه بودن اينکه قرآن را در مقدمه همين تفسير جلد اول بيان کرده‌ايم و امتياز او را از ساير معجزات و ساير کتب سماويه بيان کرده‌ايم.