تفسیر اطیب البیان

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) رَب‌ِّ اغفِر لِي‌ وَ لِوالِدَي‌َّ وَ لِمَن‌ دَخَل‌َ بَيتِي‌َ مُؤمِناً وَ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ وَ لا تَزِدِ الظّالِمِين‌َ إِلاّ تَباراً «28» پروردگار ‌من‌ بيامرز مرا و پدر و مادر مرا و کساني‌ ‌که‌ داخل‌ خانه ‌من‌ ميشوند ‌با‌ ايمان‌ و مؤمنين‌ و مؤمنات‌ ‌را‌ و زياد نفرما ‌بر‌ ظالمين‌ مگر هلاکت‌ و نابودي‌ ‌را‌: وَ أُوحِي‌َ إِلي‌ نُوح‌ٍ چون‌ حضرت‌ نوح‌ بسيار ‌در‌ زحمت‌ و مشقت‌ ‌بود‌ ‌در‌ دعوت‌ ‌آنها‌ نهصد و پنجاه‌ سال‌ و ‌براي‌ ‌اينکه‌ دعوت‌ بسيار باو اذيت‌ ميکردند و بسيار غمنده‌ و اندوهگين‌ ‌بود‌ ‌که‌ اينها ايمان‌ نميآورند خداوند اراده‌ فرمود ‌که‌ نوح‌ ‌را‌ ‌از‌ ‌هم‌ و غم‌ بيرون‌ آورد و ديگر ‌آنها‌ ‌را‌ دعوت‌ نکند و ‌آنها‌ ‌را‌ رها کند ‌هر‌ عملي‌ و فسادي‌ ميخواهند بکنند لذا حضرت‌ ‌پس‌ ‌از‌ سؤال‌ ‌از‌ هلاکت‌ ‌آنها‌ عرض‌ کرد: رَب‌ِّ اغفِر لِي‌ سؤال‌: بعقيده ‌شما‌ شيعه‌ انبياء کلا معصوم‌ بودند ‌از‌ اول‌ عمر ‌تا‌ زمان‌ رحلت‌ و کوچکترين‌ معصيتي‌ ‌از‌ ‌آنها‌ سر نزده‌ بلکه‌ خيال‌ معصيت‌ ‌هم‌ ‌در‌ قلوب‌ ‌آنها‌ وارد نشده‌ خلافا لجميع‌ ساير المذاهب‌ ‌از‌ يهود و نصاري‌ و عامه‌ اهل‌ سنت‌ ‌از‌ مسلمين‌ ‌که‌ چه‌ نسبتهاي‌ ناروا بمقام‌ مقدس‌ ‌آنها‌ داده‌اند ‌پس‌ چه‌ مناسبت‌ دارد طلب‌ مغفرت‌ ‌با‌ اينکه‌ غفران‌ نيست‌ الا ‌از‌ ذنب‌!. جواب‌ اولا: بنده‌ بهر درجه‌ و مقامي‌ نائل‌ شود ‌خود‌ ‌را‌ ‌در‌ جنب‌ الهي‌ مقصر ميداند و جايي‌ ‌که‌ پيغمبر اسلام‌ ‌که‌ افضل‌ ‌کل‌ ‌في‌ الکل‌ ‌است‌ ‌در‌ پيشگاه‌ عظمت‌ پروردگار عرض‌ ميکند: (‌ما عرفناک‌ حق‌ معرفتک‌ و ‌ما عبدناک‌ حق‌ عبادتک‌). جلد 17 - صفحه 220 و ثانيا: يک‌ ترک‌ اولي‌ ‌از‌ انبياء صادر شود ‌در‌ نظر ‌آنها‌ بسيار بزرگ‌ ‌است‌ و مکرر گفته‌ايم‌ ‌که‌ توهم‌ نشود ترک‌ اولي‌ فعل‌ مکروهي‌ ‌باشد‌ ‌با‌ عبادات‌ بزرگ‌ ‌هم‌ سازش‌ دارد مثلا جناب‌ عالي‌ ‌در‌ يک‌ موقع‌ ده‌ نوع‌ عبادت‌ ميتوانيد بکنيد بايستيد نماز بگذاريد ‌ يا ‌ مشغول‌ بذکر شويد آنهم‌ انواع‌ اذکار ‌از‌ تهليل‌ و تحميد و تسبيح‌ و تکبير و ساير اذکار، ‌ يا ‌ مشغول‌ بتلاوت‌ قرآن‌ آنهم‌ سور مختلفه‌ قرآن‌، ‌ يا ‌ اشتغال‌ بمطالعه‌ علوم‌ دينيه‌، ‌ يا ‌ اشتغال‌ بتدريس‌ ‌ يا ‌ منبر ‌ يا ‌ ارشاد جاهل‌، ‌ يا ‌ صله‌ رحم‌ ‌ يا ‌ عيادت‌ مرضي‌ ‌ يا ‌ قضاء حوائج‌ مؤمنين‌ و امثال‌ اينها و ‌هر‌ کدام‌ ‌هم‌ ثواب‌ مخصوصي‌ دارد ‌اگر‌ افضل‌ ‌آنها‌ ‌را‌ گذاشت‌ و ‌غير‌ افضل‌ ‌را‌ اختيار کرد ترک‌ اولي‌ کرده‌ ‌است‌. و ثالثا: ذنب‌ انبياء نسبت‌هايي‌ ‌که‌ کفار بآنها ميدادند ‌از‌ جنون‌ و سحر و کذب‌ و افترا و غفران‌ ‌آنها‌ ‌اينکه‌ ‌است‌ ‌که‌ خداي‌ متعال‌ ‌از‌ نظر ‌آنها‌ ببرد ‌ يا ‌ باين‌ ‌که‌ ايمان‌ آورند و بفهمند ‌که‌ ‌اينکه‌ نسبتها ناروا بوده‌ ‌ يا ‌ هلاک‌ شوند ‌که‌ ديگر ‌اينکه‌ نسبتها ‌را‌ ندهند مراد ذنب‌ ‌در‌ نظر کفار ‌است‌. وَ لِوالِدَي‌َّ ‌که‌ گفتيم‌: يکي‌ ‌از‌ شرايط نبوت‌ و وصايت‌ ‌اينکه‌ ‌است‌ ‌که‌ نسب‌ ‌آنها‌ ‌تا‌ آدم‌ ابو البشر پاک‌ تمام‌ مؤمن‌ و صالح‌ ‌ يا ‌ ‌از‌ انبياء بودند ‌ يا ‌ اوصياء ‌ يا ‌ صلحاء، و گفتيم‌: نسب‌ پيغمبر اسلام‌ ‌تا‌ آدم‌ پنجاه‌ و يک‌ واسطه‌ ‌است‌ سه‌ هفده‌ ‌که‌ هفده‌ ‌آنها‌ انبياء بودند و هفده‌ اوصياء و هفده‌ صلحاء. وَ لِمَن‌ دَخَل‌َ بَيتِي‌َ مُؤمِناً ‌براي‌ اخراج‌ مثل‌ زن‌ نوح‌ و پسر نوح‌ و امثال‌ اينها ‌از‌ کفار ‌که‌ داخل‌ بيت‌ نوح‌ ميشدند. وَ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ جمع‌ محلي‌ بالف‌ و لام‌ افاده‌ عموم‌ دارد شامل‌ ‌از‌ زمان‌ آدم‌ ‌تا‌ آخر دنيا ميشود و همين‌ ‌براي‌ مؤمنين‌ بس‌ ‌است‌ ‌که‌ مثل‌ انبياء و ائمه‌ ‌براي‌ ‌آنها‌ طلب‌ مغفرت‌ کنند ‌که‌ بالقطع‌ و اليقين‌ دعاء ‌آنها‌ مستجاب‌ ‌است‌ بالاخص‌ ‌در‌ حق‌ ‌غير‌ فقط بايد ترسيد ‌که‌ خداي‌ نخواسته‌ معاصي‌ باعث‌ زوال‌ ايمان‌ نشود: (اللهم‌ امتنا مؤمنا صالحا و اجعل‌ عاقبة امرنا يسرا) وَ لا تَزِدِ الظّالِمِين‌َ إِلّا تَباراً قبلا ‌گفت‌: وَ لا تَزِدِ الظّالِمِين‌َ إِلّا ضَلالًا ‌در‌ اينجا ميگويد جلد 17 - صفحه 221 إِلّا تَباراً و تبار هلاکت‌ ‌است‌ چنانچه‌ ميفرمايد ‌بعد‌ ‌از‌ هلاکت‌ قوم‌ نوح‌: وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ أَصحاب‌َ الرَّس‌ِّ وَ قُرُوناً بَين‌َ ذلِک‌َ کَثِيراً وَ کُلًّا ضَرَبنا لَه‌ُ الأَمثال‌َ وَ کُلًّا تَبَّرنا تَتبِيراً فرقان‌ آيه 40 و 41، و گذشت‌ معني‌ ظالم‌ ‌هم‌ ظلم‌ بدين‌ ‌هم‌ ظلم‌ بنفس‌ ‌هم‌ ظلم‌ بغير. ‌هذا‌ آخر ‌سورة‌ نوح‌ و يأتي‌ ‌ان‌ شاء اللّه‌ ‌تعالي‌ بقية السور بحول‌ اللّه‌ و قوته‌. و الحمد للّه‌ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلاة و ‌السلام‌ ‌علي‌ انبيائه‌ و اوليائه‌ و اللعن‌ ‌علي‌ اعدائه‌ و انا العبد الذليل‌ الفقير المذنب‌ السيد ‌عبد‌ الحسين‌ الطيب‌. ‌سورة‌ الجن‌ اما الکلام‌ ‌في‌ فضلها: ‌عن‌ ‌إبن‌ بابويه‌ مسندا ‌عن‌ حنان‌ ‌بن‌ سدير ‌عن‌ الصادق‌ (ع‌) فرمود: (‌من‌ اکثر قراءة قل‌ اوحي‌ ‌لم‌ بصيه‌ ‌في‌ الحياة الدنيا شي‌ء ‌من‌ اعين‌ الجن‌ و ‌لا‌ نفثهم‌ و ‌لا‌ سحرهم‌ و ‌لا‌ کيدهم‌ و ‌کان‌ ‌مع‌ ‌محمّد‌ (ص‌) فيقول‌: ‌ يا ‌ رب‌ ‌لا‌ اريد ‌منه‌ بدلا و ‌لا‌ ابغي‌ عنه‌ حولا) و نيز ‌از‌ ‌آن‌ حضرت‌ روايت‌ ‌شده‌ فرمود: (قراءتها تهرب‌ الجان‌ ‌من‌ الموضع‌ و ‌من‌ قرأها و ‌هو‌ قاصد ‌الي‌ سلطان‌ جائر امن‌ ‌منه‌، و ‌من‌ قرأها و ‌هو‌ مغلول‌ سهل‌ اللّه‌ ‌عليه‌ خروجها و ‌من‌ ادمن‌ ‌في‌ قراءتها و ‌هو‌ ‌في‌ ضيق‌ فتح‌ اللّه‌ ‌له‌ باب‌ الفرج‌ باذن‌ اللّه‌ ‌تعالي‌) و ‌از‌ پيغمبر (ص‌) مروي‌ ‌است‌ فرمود: (‌من‌ قرأ ‌هذه‌ السورة ‌کان‌ ‌له‌ ‌من‌ الاجر بعدد ‌کل‌ جني‌ و شيطان‌ صدق‌ بمحمد (ص‌) و کذب‌ ‌به‌ عتق‌ رقبة و امن‌ ‌من‌ الجن‌) و ‌غير‌ ‌ذلک‌ ‌من‌ الاخبار المروية عنهم‌.

آیات این صفحه