تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَ لَنْ نُشْرِکَ بِرَبِّنا أَحَداً «2»
يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ: هدايت فرمايد بندگان را به راستى و صواب و صلاح دين و دنيا، فَآمَنَّا بِهِ: پس ايمان آورديم به آن. و چون ايمان به قرآن، ايمان به خدا و وحدانيت او و برائت از شرک است، از اين جهت بعد از اين گفتند: وَ لَنْ نُشْرِکَ بِرَبِّنا أَحَداً: و هرگز شرک نياريم به پروردگار خود، هيچکس را از اصنام و ابالسه و غير آن، چنانچه پيش از اين شرک مى‌آورديم.
بيان: آيه دال است بر آنکه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مبعوث بر همه خلقان است از جن و انس. و جن از عقلا، و عارف به لغات عرب، و مميز معجزه از غير آن، و داعى قوم خود به اسلام، و مخبر ايشان به اعجاز قرآن، و عالم به آنکه اين کلام پروردگار عالميان است، زيرا کلام بندگان، تعجب‌آور نيست.
تبصره: قول به وجود جن و شياطين، متفق عليه جميع انبياء و عقلا و حکماست: خواجه نصير در نقد محصل، ابن سينا در رساله حدود، ميرداماد در قبسات، و ديگران قائلند. و قرآن مجيد در اين سوره محقق ساخته وجود آن را. و نديدن وجود آنها، دليل بر نبودن وجود آنها نيست، زيرا عدم الوجدان لا يدل على عدم الوجود. و احوال حضرت سليمان عليه السّلام و مسخر بودن جن و انس به او، شاهد بزرگى است. و از بسيارى عقلا و مشايخ، مشاهده جن نقل شده به اشکال مختلفه از جمله:
در تفسير لوامع التنزيل، خاصه و عامه نقل نموده‌اند که حضرت امير المؤمنين عليه السّلام بر منبر کوفه موعظه مى‌فرمود. ناگاه غلغله و غوغائى از مردم برخاست. در آن اثنا اژدهائى به نهايت طويل و جسيم و مهيب در مسجد کوفه وارد شد. حضرت فرمود: راه بدهيد. تا آنکه آمد و بعد از سلام، سر خود را به پاى حضرت ماليده، به زبان فصيح عربى تکلم با حضرت نمود. و حضرت به
جلد 13 - صفحه 342
همان زبان جواب فرمود. پس باز سر خود را به پاى مبارک ماليد. مردم دنبالش بيرون آمده، ديدند غبارى عظيم برخاسته، ميان غبار ناپديد شد. حضرت فرمود:
اين، عالم و قاضى جن بود از جانب من در آنها قضايا و مسائل معضله بر او مشکل شده بود، آمد از من سؤال و جواب شنيد. و آن درب از آن زمان به باب الثعبان مشهور شد.