اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَنَّه‌ُ کان‌َ رِجال‌ٌ مِن‌َ الإِنس‌ِ يَعُوذُون‌َ بِرِجال‌ٍ مِن‌َ الجِن‌ِّ فَزادُوهُم رَهَقاً «6»
و اينکه که بودند مرداني از انس که پناه ميبردند بمرداني از جن پس آن مردان جن زياد کردند بر آن مردان انس طغيان و سرکشي را.
اينکه آيه شريفه از آيات متشابهات قرآن است و دو نحوه تفسير شده:
يکي آنکه: مستفاد از اخبار است که قبل از ولادت حضرت رسالت بعض اجنه ميرفتند در آسمانها و استراق سمع ميکردند و ميآمدند بيک رجال انس که کهنه بودند خبر ميدادند و آنها بديگران ميگفتند و در بين اينکه اخبار يک راهنمايي‌ها هم ميکردند بضلالت و گمراهي و اينکه باعث ازدياد کفر و ضلالت اينها ميشد بنا بر اينکه تفسير:
وَ أَنَّه‌ُ کان‌َ رِجال‌ٌ مِن‌َ الإِنس‌ِ که کهنه باشند.
يَعُوذُون‌َ بِرِجال‌ٍ مِن‌َ الجِن‌ِّ آنهايي که استراق سمع ميکردند و بآنها خبر ميدادند.
فَزادُوهُم رَهَقاً پس آن رجال جن زياد ميکردند رجال انس را رهق، رهق
جلد 17 - صفحه 228
بمعني فرو رفتن شي‌ء و احاطه شي‌ء بر شي‌ء در فساد و ضلالت و ذلت خفت و معصيت و طغيان و مضرات است چنانچه در آيات شريفه قرآن اشاره باين معني دارد مثل:
سَأُرهِقُه‌ُ صَعُوداً مدثر آيه 17، و مثل: لِلَّذِين‌َ أَحسَنُوا الحُسني وَ زِيادَةٌ وَ لا يَرهَق‌ُ وُجُوهَهُم قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ- الي قوله تعالي- وَ الَّذِين‌َ کَسَبُوا السَّيِّئات‌ِ جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثلِها وَ تَرهَقُهُم ذِلَّةٌ ... الآيه يونس آيه 26 و 27. و غير اينها از آيات.
و نحوه ثانيه که: مفسرين گفتند که: راجع بعبده جن است که در مهالک و مضار پناه ميبردند بآلهه خود از جن که در هر مهلکه ميگفت: أعوذ بعزيز هذا الوادي يعني برئيس اينکه وادي و اينکه مکان از شر هر ذي شري بخيال اينکه او اينکه را پناه ميدهد و دفع شر از او ميکند و اينکه باعث زيادتي کفر و شرک و ضلالت و اثم و معاصي آنها ميشد.
اقول: جمع بين تفسيرين هم ممکن است و اللّه العالم.