اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَنَّهُم ظَنُّوا کَما ظَنَنتُم أَن لَن يَبعَث‌َ اللّه‌ُ أَحَداً «7»
و اينکه که آن رجال از جن گمان کردند همين نحو که شماها گمان کرده‌ايد اينکه هرگز خداي متعال مبعوث نميفرمايد احدي را.
اينکه آيه شريفه سه نحوه تفسير شده يکي اينکه: مؤمنين جن بکفار جن ميگويند که: کفار انس مثل شما کفار جن گمان کردند که خداي متعال هرگز پيغمبري مبعوث نميکند چنانچه در بسياري از آيات قرآن دارد که کفار بانبياء ميگفتند که: شما هم يک بشري هستيد مثل ما: وَ ما أَنزَل‌َ اللّه‌ُ.
نحوه ثانيه اينکه: مراد بعث قيامت باشد که انکار معاد بکلي چنانچه اينکه هم مقاله بسياري از کفار بوده در آيات قرآني که: مَن يُحي‌ِ العِظام‌َ وَ هِي‌َ رَمِيم‌ٌ.
نحوه ثالثه اينکه: فرمايش الهي است بکفار انس که کفار جن مثل شما منکر بعثت هستند بهر دو معني بعث رسل و بعث قيامت.
اقول: آنچه بنظر نزديک آيد بمناسبت آيه قبل اينکه: کهنه انس که پناه ميبردند بآن رجال جن و از آنها اخذ ميکردند که استراق سمع ميکردند اينکه کهنه مثل آن طايفه جن که استراق سمع ميکردند انکار بعث ميکردند بهر دو معني بعث رسل
جلد 17 - صفحه 229
و بعث قيامت.
تنبيه: اينکه دستگاه کهنه و آن رجال جن که استراق سمع ميکردند بعينه يک دستگاه بود در مقابل دستگاه الهي کهنه بمنزله انبياء و آن رجال جن بمنزله ملائکه و خبرهايي که بکهنه ميدادند بمنزله وحي غاية الامر دستگاه الهي براي ارشاد و هدايت و نجات و سعادت و آن دستگاه براي اضلال و غوايت و شقاوت و هلاکت است و از اينکه جهت خداوند متعال آنها را ممنوع فرمود از آسمانها و هر کدام که نزديک ميرفتند بشهاب هلاک ميشدند و دستگاه کهنه بکلي برچيده شد چنانچه ميفرمايد از قول مؤمنين جن: