اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَنَّه‌ُ لَمّا قام‌َ عَبدُ اللّه‌ِ يَدعُوه‌ُ کادُوا يَکُونُون‌َ عَلَيه‌ِ لِبَداً «19»
و شأن چنين است که چون ايستاد عبد اللّه حضرت رسول (ص) دعوت ميکرد او را نزديک بود که اينها براي استماع هجوم ميآوردند و بيکديگر سبقت ميگرفتند.
وَ أَنَّه‌ُ لَمّا قام‌َ عَبدُ اللّه‌ِ پيغمبر اکرم است و مقام عبوديت از مقام رسالت و خاتميت و افضليت بالاتر است چنانچه در تشهد مقدم بر رسالت است مي‌گويي: (اشهد ان محمدا عبده و رسوله) و از امير المؤمنين است در مناجات عرض ميکند:
(کفي بي عزا ان تکون لي ربا و کفي بي فخرا ان اکون لک عبدا).
و حقيقت عبوديت اينکه است که بجميع وظائف عبوديت رفتار کند و از خود امري را اختيار نکند که فرق است بين عبد و حر، حر آزاد است و اختيار سر خود عبد بنده است و تحت اختيار مولي است: عَبداً مَملُوکاً لا يَقدِرُ عَلي شَي‌ءٍ نحل آيه 77.
يَدعُوه‌ُ مرجع ضمير اللّه است يعني خدا را ميخواند و بس و يا باقامه صلوة در پيشگاه احديت يا بتلاوت کتاب اللّه يا عرض حاجت يا ذکر از توحيد و تحميد و تسبيح و تکبير و ساير اذکار.
کادُوا نزديک است و مشرف بر اينکه است که:
جلد 17 - صفحه 239
يَکُونُون‌َ عَلَيه‌ِ لِبَداً هجوم ميآورند و بر يکديگر سبقت ميگيرند که استماع کنند همان مؤمنين جن بخلاف کفار جن که فرار ميکنند: ديو بگريزد از آن قوم که قرآن خوانند، و کفار انس که چون ميشنوند اعراض ميکنند و روي بر ميگردانند:
فَکَفَرُوا وَ تَوَلَّوا تغابن آيه 6.