اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِلاّ بَلاغاً مِن‌َ اللّه‌ِ وَ رِسالاتِه‌ِ وَ مَن يَعص‌ِ اللّه‌َ وَ رَسُولَه‌ُ فَإِن‌َّ لَه‌ُ نارَ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً «23»
مگر تکليف من فقط ابلاغ دستورات از جانب خداي متعال و رسانيدن فرمايشات او است و کسي که معصيت و نافرماني خدا و رسول خدا کند پس محققا براي او است آتش جهنم که مخلد هستند در او هميشه.
إِلّا بَلاغاً مِن‌َ اللّه‌ِ استثناء از جمله: قُل إِنِّي لا أَملِک‌ُ لَکُم ضَرًّا وَ لا رَشَداً است که استثناء در مورد نفي افاده انحصار ميکند مثل اينکه مي‌گويي: ما جاءني احد من القوم الا زيد يعني فقط من مکلف بتبليغ هستيم خواه قبول کنيد يا رد کنيد که ميفرمايد: ما عَلَي الرَّسُول‌ِ إِلَّا البَلاغ‌ُ.
وَ رِسالاتِه‌ِ گفتند: ظاهر عطف مغايرت است مراد از ابلاغ امور اعتقاديه است از توحيد و عدل و صفات ربوبي و امور راجعه بمعاد و ساير اعتقادات، و مراد از رسالات دستورات و فرامين الهي است از احکام واجبات و محرمات و وجوب اطاعت و ترک معاصي و ساير احکام از حدود و ديات و مواريث و معاشرات و غير اينها.
اقول: بناء علي هذا پس آيه شريفه: يا أَيُّهَا الرَّسُول‌ُ بَلِّغ ما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ راجع
جلد 17 - صفحه 242
بنصب خلافت امير المؤمنين است در غدير خم چنانچه اخبار شيعه از ائمه طاهرين رسيده مربوط بقضاهاي توراة و انجيل و اهل کتاب نيست که در آيات راجعه بآنها داخل کردند چنانچه آيه شريفه: اليَوم‌َ أَکمَلت‌ُ لَکُم دِينَکُم راجع باين است زيرا اکمال دين بولايت است نه بحرمت اکل حيوانات و ساير محرمات اکل مثل ميتة و دم و لحم خنزير و ما اکل السبع و منخنقة و موقوذة و متردية و نطيحة و امثال اينها. و ممکن است بگوئيم عطف بيان است توضيحا و تاکيدا بيان شده.
وَ مَن يَعص‌ِ اللّه‌َ وَ رَسُولَه‌ُ فَإِن‌َّ لَه‌ُ نارَ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً اينکه هم يک شاهد قوي است بر اينکه تبليغ راجع بامور اعتقاديه است زيرا اگر ايمان محفوظ باشد و معاصي باعث زوال ايمان نشود مسلما خلود در نار جهنم بخصوص با تأکيد أبدا نيست و بالاخره براي ايمانش نجات پيدا ميکند و غير مؤمن است که مخلد در آتش است و ديگر آخر ندارد ابدا الاباد.