سوره جن(الجن)، آیه ۲۳ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۳
إِلاَّ بَلاَغاً مِنَ اللَّهِ وَ رِسَالاَتِهِ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَإِنَ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً
تنها وظیفه من ابلاغ از سوی خدا و رساندن رسالات اوست؛ و هر کس نافرمانی خدا و رسولش کند، آتش دوزخ از آن اوست و جاودانه در آن میمانند!
معنی کلمات و عبارات
«بَلاغاً»: ابلاغ تبلیغ. مستثنی از (لآ أَمْلِکُ) است و جملات میان آنها معترضه و برای تأکیدِ عدم استطاعت است (نگا: قاسمی). یا این که مفعول مطلق فعل محذوفی است. «رِسَالاتِهِ»: مراد از رسالتهای خدا توضیح مسائل مجمل قرآنی، در پرتو رهنمودهای آسمانی است. مثل توضیح و بیان احکام نماز و زکات و حجّ، و غیره (نگا: المصحفالمیسّر).
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور بیان وظیفه و قلمرو رسالت خویش براى مردم «قل ... إلاّ بلغًا من اللّه و رسلته»
۲ - رساندن پیام هاى خداوند به انسان ها، از اهداف پیامبر(ص) «إلاّ بلغًا من اللّه و رسلته»
۳ - وظیفه و توانایى پیامبر(ص)، تنها بر ابلاغ پیام هاى هدایت بخش الهى به مردم، نه هدایت کردن یکایک آنان. «قل إنّى لا أملک لکم ضرًّا و ... إلاّ بلغًا من اللّه و رسلته»
برداشت یاد شده، مبتنى بر نکته این است که جمله «إلاّ بلاغاً...» استثنا از «لا أملک لکم ضرّاً...» باشد; یعنى، لا أملک لکم ضرّاً و لا رشداً إلاّ بلاغاً من اللّه و رسالاته.
۴ - پیامبران و مبلغان دینى، تنها موظف به انجام وظیفه اند; نه مأمور به نتیجه. «لا أملک لکم ضرًّا و لا رشدًا ... إلاّ بلغًا من اللّه و رسلته»
۵ - انجام دادن رسالت الهى، موجب پناه داشتن پیامبر(ص) و کوتاهى ایشان، سبب بى پناهى آن حضرت در برابر عذاب خداوند «و لن أجد من دونه ملتحدًا . إلاّ بلغًا من اللّه و رسلته»
برداشت یاد شده، مبتنى بر این نکته است که عبارت «إلاّ بلاغاًمن اللّه...» استثنا از «ملتحداً» باشد; یعنى، من پناهگاهى در برابر عذاب الهى نمى یابم; جز آن که با انجام رسالت الهى، پناهى براى خود بیابم.
۶ - نافرمانى از خدا و رسول او، موجب ابتلا به آتش دوزخ «و من یعص اللّه و رسوله فإنّ له نار جهنّم»
۷ - عذاب آتش براى عصیان گران خدا و رسول او، دائمى و ابدى است. «و من یعص اللّه و رسوله فإنّ له نار جهنّم خلدین فیها أبدًا»
۸ - نافرمانى از دستورات پیامبر(ص)، بسیار خطیر و هم سنگ با نافرمانى از خداوند «و من یعص اللّه و رسوله فإنّ له نار جهنّم»
۹ - پیامبر(ص)، داراى رهنمودها و دستوراتى جدا از فرمان هاى خداوند «و من یعص اللّه و رسوله»
با توجه به آمدن نام پیامبر(ص) در کنار نام خداوند، مطلب یاد شده استفاده مى شود; زیرا اگر پیامبر(ص) دستورى مستقل نداشت و فرمان هاى آن حضرت همان فرمان هاى خداوند (که در قرآن آمده است) بود; آمدن نام پیامبر با نام خداوند لغو مى بود.
۱۰ - حیات اخروى، حیاتى است ابدى و جاودانه. «فإنّ له نار جهنّم خلدین فیها أبدًا»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۸–۲۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۲۲–۲۳ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۲۲–۲۳ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۲۲–۲۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
محدوده مسؤولیت مبلغان دینموجبات بی پناهی محمدموجبات پناه محمدموجبات مصونیت از عذابابلاغ اوامر خداعذاب عصیانگرانجاودانگی حیات اخرویعمل به تکلیف محمدفلسفه نبوت محمدآثار عصیان از محمداوامر محمدمحدوده رسالت محمدمحدوده مسؤولیت انبیاعصیان از محمدآثار عصیان از خداجاودانان در جهنمعصیان از خداآتش جهنممحدوده مسؤولیت محمدمنشأ هدایتموجبات جهنمموجبات عذابمسؤولیت محمداوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- گناه، سبب محرومیّت از امداد خدا+۶ آیه
- گناهکاران، محروم از هرگونه امداد در برابر کیفر الهی+۲ آیه
- نافرمانی مستمر از انبیا، زمینه جاودانه ماندن در اتش دوزخ+۱ آیه
- انذار الهی به معصیتکنندگان خدا و رسول(صلی الله علیه واله)، از گرفتارشدن به اتش دوزخ+۱ آیه
- تهدید شدن گناهکاران از جانب خدا، به کیفر و عذاب+۳ آیه
- تهدید بدکاران و گناهکاران به عذاب دوزخ+۳ آیه
- مخالفت با فرمان و خواست خدا، سبب خلود در دوزخ+۱ آیه
- مخالفت و نافرمانی از پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، از اسباب خلود در جهنّم+۱ آیه
- جهنّمیان، محروم از هرگونه یاری و امداد در دوزخ+۳ آیه
- گناه و تمرّد در برابر قوانین خداوند و پیامبران، درپیدارنده عذاب جهنّم+۱ آیه
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۷ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خدا+۷ آیه
- لزوم اجتناب از همه گناهان+۷ آیه
- حرمت مخالفت و نافرمانی، در برابر خداوند+۸ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، فاقد هرگونه نیرویی، برای دفع ضرر از مردم، جز ابلاغ رسالت+۱ آیه
- پی بردن نافرمایان از خدا و رسول(صلی الله علیه واله)و علم عینی به ضعف و بی پناهی خود هنگام مشاهده نزول عذاب بر انان+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور اعلام عدم مصونیّت خود از عذاب الهی در صورت نافرمانی و عصیان+۱ آیه
- پی بردن گناهکاران به ناچیز بودن قدرت خود، هنگام دیدن عذاب الهی+۱ آیه
- گناه، از عوامل گرفتاری به عذاب خدا+۸ آیه
- گناه، موجب محروم شدن از امداد خدا+۸ آیه
- لزوم اجتناب از همه گناهان+۷ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خداوند+۷ آیه
- تهدید شدن گناهکاران از جانب خدا، به کیفر و عذاب+۶ آیه
- عذاب و جهنّم، کیفر گناهکاران+۱۱ آیه
- خداوند، پناهگاه محمّد صلی الله علیه و اله، در صورت اجرای رسالت الهی خویش+۱ آیه
- تبلیغ دین و دعوت مردم به ان، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ روشن و صریح پیامهای الهی به مردم+۱ آیه
- مخالفت و دشمنی با رسول خدا صلی الله علیه و اله موجب عذاب جهنّم+۴ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- نافرمانی از دستورات محمّد صلی الله علیه و اله، به منزله نافرمانی خدا+۱ آیه
- حرمت نافرمانی از پیامبر صلی الله علیه و اله در کارها+۵ آیه
- نافرمانی از دستورهای پیامبر صلی الله علیه و اله تا سر حدّ کفر، موجب چشیدن عذاب جهنّم+۲ آیه
- وعده خداوند به عذاب شدن کافران حقناپذیر+۱ آیه