اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جَعَل‌َ القَمَرَ فِيهِن‌َّ نُوراً وَ جَعَل‌َ الشَّمس‌َ سِراجاً «16»
و جعل فرمود در اينکه آسمانها ماه را نور و جعل فرمود خورشيد را چراغ، ماه بذاته جسم شفاف است مثل آئينه و دائما نصف کره ماه مقابل کره شمس است در او ميتابد نور منعکس ميشود و چون کره قمر دور کره شمس در مدت يک ماه تقريبي سير دارد چون مقارن شمس ميشود اينکه نصف که رو بکره زمين است تاريک ميشود که آخر ماه است و تدريجا گوشه اينکه نصف رو بکره زمين ميتابد نورش ظاهر ميشود و ازدياد پيدا ميکند تا نيمه ماه که مقابل ميشود تمام اينکه نصف رو بکره زمين ميتابد که ليالي بدر است باز تدريجا کسر پيدا ميکند تا اواخر ماه و در دو نقطه که تعبير برأس و ذنب ميکنند اگر قرار گرفت اگر مقارن شمس شد مانع ميشود از تابش شمس بزمين شمس منکسف ميشود و اگر مقابل شد کره زمين مانع ميشود از تابش شمس بکره قمر قمر منخسف ميشود لذا کسوف شمس در اواخر ماه است و خسوف قمر در اواسط ماه است لذا ميفرمايد:
وَ جَعَل‌َ القَمَرَ فِيهِن‌َّ در آسمانها که آسمان اول است.
نُوراً وَ جَعَل‌َ الشَّمس‌َ سِراجاً که اگر شمس نبود کره زمين هميشه مثل شب تاريک بود شمس چراغ اينکه عالم است.