اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا لا تَذَرُن‌َّ آلِهَتَکُم وَ لا تَذَرُن‌َّ وَدًّا وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوث‌َ وَ يَعُوق‌َ وَ نَسراً «23»
و گفتند اکابر آنها بضعفاء آنها رها نکنيد خدايان خود را و رها نکنيد ود و نه سواع و نه يغوث و يعوق و نسر را که اسامي آلهة آنها بودند و در ميانه آلهه آنها اهميتي داشتند لذا بعد از آنکه گفتند:
لا تَذَرُن‌َّ آلِهَتَکُم بنحو عموم تخصيص دادند اينها را بذکر و گفتند:
وَ لا تَذَرُن‌َّ وَدًّا وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوث‌َ وَ يَعُوق‌َ وَ نَسراً و اسامي ديگر هم بر اصنام و آلهه خود هم دارند مثل لات و عزي و مناة که ميفرمايد: أَ فَرَأَيتُم‌ُ اللّات‌َ وَ العُزّي وَ مَناةَ الثّالِثَةَ الأُخري النجم آيه 19 و 20، و مثل اساف و نائله و هبل و شرح حال آنها را در کلمات مفسرين و در اخبار مرويه از ائمه طاهرين بسيار مفصل است و چون امروز ذکر آنها چندان فايده ندارد ما بطور اختصار خلاصه آن را تذکر ميدهيم و رد ميشويم و آن اينکه است که اينها اسامي صلحائي بودند بعد از حضرت آدم و چون وفات نمودند شيطان آمد و گفت اينها مقرب درگاه الهي بودند و من صورت آنها را براي شما تصوير ميکنم و در مراکز عبادت خود بگذاريد و آنها را واسطه و وسيله قرار دهيد در پيشگاه احديت. سپس در قرن بعد از آنها آمد و گفت: پدران شما اينها را پرستش ميکردند و شما هم بپرستيد که ابتداي بت پرستي از آن زمان شروع شد تا زماني که طوفان نوح شد اينکه اصنام زير خاک رفت تا دوره عرب شيطان آنها را از زير خاک بيرون آورد و هر قبيله از اعراب يکي از آنها را انتخاب کردند و خداي خود قرار دادند و در کعبه گذاردند تا ظهور اسلام و فتح مکه که حضرت رسالت و امير المؤمنين تمام آنها را شکستند و همچنين در زمان حضرت ابراهيم که آن هم آنها را شکست مگر کبير آنها را که ميفرمايد: فَجَعَلَهُم جُذاذاً إِلّا کَبِيراً لَهُم انبياء آيه 59. شرحش گذشت اينها بت پرستان بودند و اصنام داشتند و لکن مشرکين ديگري هم بودند که آفتاب و
جلد 17 - صفحه 216
ماه و ستاره‌ها را پرستش ميکردند، و يک دسته ملائکه را پرستش ميکردند، و يک دسته عيسي و مريم و جبرئيل يا عيسي و خدا و جبرئيل و يک دسته آتش پرست و يک دسته يزدان و اهريمن که شيطان باشد حتي در شيعه بعضي امير المؤمنين را بالوهيت رسانيدند و ائمه طاهرين، و امروز ميان صوفيه ميگويند: صورت مرشد را بايد در نظر گرفت، و در ميان عوام شيعه شمائلي بنام خمسة النجباء و جبرئيل، و بنام صاحب الزمان و ائمه طاهرين ميکشند که اينکه عمل دراويش است و من قسم ميخورم بخود آنها که اينکه صورتها صورت آنها نيست و مأخوذ از همان صوفيه است باري بگذاريم و بگذريم.