اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کَلاّ إِنَّها لَظي «15» نَزّاعَةً لِلشَّوي «16» تَدعُوا مَن أَدبَرَ وَ تَوَلّي «17» وَ جَمَع‌َ فَأَوعي «18»
هرگز چنين نيست که کفار ميگويند محققا آتش جهنم شعله‌ور است و جدا ميکند اعضاء بدن را از جلد و لحم و محاسن صورت ميخواند کساني را که پشت کردند بدين خدا و اعراض کردند و جمع مال کردند پس نگاه داشتند.
کَلّا يعني احدي نيست که او را نجات دهد از آتش جهنم.
إِنَّها لَظي گفتند: يکي از اسماء جهنم است يعني آن آتش جهنم است لکن لظي بمعني تلظي است که ميفرمايد: فَأَنذَرتُکُم ناراً تَلَظّي ليل آيه 14. يعني آتش زبانه ميکشد و شعله ميزند.
نَزّاعَةً نزع بمعني جدايي است يعني آتش جهنم جدا کننده است.
لِلشَّوي بعضي گفتند: مراد گوشت و پوست است از هم جدا ميشوند، بعضي گفتند: مراد اعصاب و عروق است، بعضي گفتند: اعضاء صورت است از لبها و چشمها و دماغ. ما مي‌گوييم: اعضاء بدن تا شامل جميع اينها باشد و اينها پس از جدايي باز بهم پيوست ميکنند زيرا عذاب دائمي است و خلود است چنانچه ميفرمايد: کُلَّما نَضِجَت جُلُودُهُم بَدَّلناهُم جُلُوداً غَيرَها لِيَذُوقُوا العَذاب‌َ نساء آيه 59.
تَدعُوا ميخواند آن آتش نه به اينکه صدايي و کلامي و قول و گفتاري باشد بلکه شعله آتش او را ميربايد و بخود جذب ميکند کرا.
مَن أَدبَرَ که پشت کرد بدين و احکام دين و کتب دينيه و رسولان الهيه.
وَ تَوَلّي اعراض کرد و اعتنايي ننمود و توجهي نکرد نه بدين و نه بامر آخرت و نه بسعادت و هدايت فقط توجهش باين بود که در مقام جمع آوري زخارف دنيوي برآيد.
وَ جَمَع‌َ و پس از جمع آوري در مقام حفظ و حراست آنها برآمد که بخل کرد.
جلد 17 - صفحه 189
فَأَوعي نگاه داري نمود.
اقول: تصور نشود که اينکه آيات فقط راجع بکفار و مشرکين باشد مصداق اينکه آيات امروز در جامعه بسيار هستند که در بند حلال و حرام نيستند از هر راهي مالي بدست آيد بتمام قوا رو باو ميآورند و لو از راه ظلم و تعدي و سرقت و تقلب در اجناس و رشوه و ربا و حيله و تزوير باشد و منع ميکنند حقوق فقراء ذوي الارحام و زکوات و اخماس و مصارف ديني را و اگر هم مصرفي بکنند مصرف حرام مثل ساز و آواز و رقص و سينما و آلات لهو و لهب و شرب و ساير مصارف محرمه ميکنند بدانند که آتش جهنم براي آنها زبانه ميکشد و شعله ميزند و آنها را بخود جذب ميکند و اعضاء بدن آنها را از هم جدا ميکند نَزّاعَةً لِلشَّوي.