تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ وَ الْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ (254)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 452
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورديد به خدا و رسول و قيامت، أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناکُمْ: انفاق کنيد به مستحقان از آنچه روزى ساختيم شما را، مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ: پيش از آنکه بيايد روزى که از هول و هيبت آن روز، لا بَيْعٌ فِيهِ: خريد و فروشى نباشد تا کسى کسى را حمايت کند و نه شفاعت شافعى که شفاعت کند در وقت ورود عذاب.
مراد از انفاق حقوقات واجبه است مانند زکات و خمس و مظالم و کفارات و اداى دين و غيره. و از راه لطف حق تعالى تذکر فرمايد تدارک آن را پيش از آنکه بيايد روزى که چاره‌اى نخواهد بود، زيرا خريد و فروش نيست تا مال تحصيل کنيد فديه دهيد و عذاب را به آن بازخريد، وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ: و نه دوستى که شما را نجات دهد و نه شافعى که شما را شفاعت کند در آنچه به ذمه شما باشد از حقوق خالق و خلق. وَ الْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ: و کافران ايشانند ستمکاران و ظلم کنندگان که منع کنند حق الهى را از مستحق.
تبصره: آيه شريفه و لا شفاعة على الغموم نيست، زيرا اجماع امت بر آنست که حق تعالى اذن شفاعت فرمايد روز قيامت به انبياء و اولياء و صلحاء براى مؤمنين عاصين و نسبت به حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلم اذن شفاعت در دنيا مرحمت شده و لذا فرمود: ادّ خرت شفاعتى لاهل الکبائر من امّتى. «1» تنبيه: آيه وَ الْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ را دلالاتى است: 1- مراد به کافران تارکان حقوقات واجبه هستند از زکات و خمس و غير آن که ظلم بر خود نموده و مستحق عذاب شده‌اند، يا وضع مال در غير موضع و بر غير وجه
«1» مدرک اين حديث، ذيل آيه 48 گذشت.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 453
شرعى صرف کرده، پس وضع (کافرون) در محل (تارکون) به جهت تغليظ تهديد است. 2- آنکه ترک زکات با انکار موجب کفر است، زيرا ضرورى دين باشد. 3- آنکه ترک زکات و حقوقات واجبه از صفت کفار مى‌باشد به جهت فرمايش الهى: وَيْلٌ لِلْمُشْرِکِينَ الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّکاةَ. 4- ذم کافر به ظلم با آنکه کفر اعظم از ظلم است، به جهت دلالت است بر آنکه کافر ظلم به نفس خود نموده به سبب خلود در عذاب جهنم، پس ظالم به نفس خود باشد. 5- چون حق تعالى نفى بيع و شفاعت و خلت را نمود در روز جزا و فرمود کفار در آن روز محروم از اين امورند، در عقب آن فرمود که صدور ظلم از کافران باشد نه آنکه من بر آنها ظلم نموده باشم، زيرا آنها به سبب کفر خود مستحق حرمان شده‌اند.