تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الْمَلَکُ عَلى أَرْجائِها وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّکَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ «17»
وَ الْمَلَکُ عَلى أَرْجائِها: و ملائکه بر کنار آسمان باشند، يعنى چون آسمان که مکان ملائکه است شکافته شود، ايشان بر اطراف آن مجتمع شوند تا چون امر الهى رسد، در باره مؤمن و کافر بدون تأخير اقدام کنند. وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّکَ فَوْقَهُمْ: و بردارند عرش پروردگار را بر بالاى ملائکه که به اطراف آسمان باشند، يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ: در آن روز هشت ملک، مروى است که حاملان عرش امروز چهارند، روز قيامت، چهار ملک ديگر حق تعالى به امداد ايشان فرستد. نزد بعضى اين تمثيل باشد براى عظمت عرش، چنانکه از احوال سلاطين مشاهده شوند در روزى که بخواهند حشمت خود را براى عام ارائه دهند.
تتمه: در کتاب کافى- از حضرت صادق عليه السّلام فرمايد: مراد از عرش، علم است. و حمله آن هشت باشند: چهار از ما و چهار ديگر هر که را خدا خواهد. «1»
«1»- نور الثقلين، جلد 5، صفحه 406.
جلد 13 - صفحه 292
و به روايت على بن ابراهيم قمى- حمله عرش هشت هستند: چهار از اولين و چهار از آخرين. چهار اولين: حضرت نوح، و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السّلام؛ و چهار آخرين: حضرت محمد و على و حسن و حسين عليهم السّلام؛ و معنى عرش علم مى‌باشد. «1»