تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذِينَ کَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ (257)
ترجمه
خداوند اختيار دار کسانى است که ايمان آوردند بيرون مى‌آورد ايشان را از تاريکيها بروشنى و کسانيکه کافر شدند اختيار داران آنها طاغوت است بيرون ميآورند آنها را از روشنى بتاريکيها آنها اهل آتشند ايشان در آن جاويدانند.
تفسير
خداوند متولى و متکفل امور اهل ايمان است بيرون مى‌آورد ايشانرا بهدايت و توفيق خود از ظلمات جهالت و معاصى و وارد ميفرمايد آنان را در نور هدايت و مغفرت در خصال از حضرت صادق (ع) روايت شده است که امير المؤمنين (ع) فرمود که مؤمن در پنج نور گردش ميکند داخل ميشود در نور و خارج ميشود از نور و در او است نور علم و نور گفتار حق و چون روز قيامت شود منظر او نور است- و آنان که کافر شدند متولى و متکفل امور و نفوس آنها شياطينند و چون لفظ طاغوت به معنى طغيان است و بر مفرد و جمع اطلاق ميشود خبر جمع واقع شده است و در کافى از حضرت باقر (ع) روايت نموده است اوليائهم الطواغيت و ظاهرا مراد تفسير باشد و قمى فرموده کفار ظالمان آل محمد (ص) ميباشند و اولياء آنها اتباع آنها هستند که طاغوت آنانند و گفته شده است بيرون ميکنند شياطين آنها را از نور فطرت اسلام و ميکشانندشان بجانب ظلمات جهل و کفر و فساد استعداد و در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده است که نور آل محمدند (ص) و ظلمات دشمنان ايشان و از ابن ابى يعفور که يکى از اصحاب آنحضرت است نقل نموده که من بآنحضرت عرض کردم تعجب ميکنم از بعضى اشخاص که از دوستان شما نيستند و با فلان و فلان اظهار دوستى مينمايند با اينحال داراى امانت و صدق و وفا هستند و بعضى از دوستان شما داراى اين اوصاف نيستند آن حضرت بطورى متغير شد که بدو کنده زانو راست بنشست و غضبناک متوجه من شد و فرمود دين ندارد کسيکه نزديکى بجويد بخدا با ولايت امام جائريکه از طرف خدا نصب نشده و گرفتارى و سختى ندارد کسيکه نزديکى بجويد بخدا با ولايت امام عادلى که از طرف خداوند منصوب است من عرض کردم اين جماعت دين ندارند و
جلد 1 صفحه 332
براى شيعيان سختى و شدتى نيست فرمود بلى اين جماعت دين ندارند و براى شيعيان سختى و شدتى نيست آيا نشنيده‌اى قول خداوند را اللّه ولى الذين آمنوا يخرجهم من الظلمات الى النور يعنى بيرون ميفرمايد ايشان را از ظلمات معاصى بنور توبه و مغفرت براى قبول آنها ولايت امام عادل منصوب از طرف خداوند را و دوستى ايشان آنانرا و خدا فرموده و الذين کفروا اوليائهم الطاغوت يخرجونهم من النور الى الظلمات يعنى آنها با آنکه جاى در نور اسلام داشتند چون ولايت امام جائر را شعار خود نمودند بيرون رفتند باختيار خود از نور بسوى ظلمات کفر و واجب ميشود بر آنها خلود در آتش در زمره کفار و در ذيل اين روايت عياشى اضافه نموده است که راوى گفت باز من عرض کردم آيا مراد از اين جماعت کفار نيستند حضرت فرمود چه نورى است براى کافر تا از آن نور خارج و داخل در ظلمت شود مراد همانستکه بيان شد و نيز در خاتمه حديث بروايت ديگرى فرموده است پس دشمنان على (ع) مخلد در آتشند اگرچه در دين خودشان در نهايت ورع و زهد و عبادت باشند و بمقتضاى اين حديث مراد از دين در آيه سابقه تشيع است چنانچه اشاره شد.