تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ «17»
إِنَّا بَلَوْناهُمْ: بدرستى که ما آزموديم اهل مکه را به بلاى قحط بعد از آنکه ايشان را نعمت زياد داده بوديم. قحط و غلا به مرتبهاى رسيد که استخوانهاى آدميان و چهارپايان را خوردند. حق تعالى فرمايد: ما ايشان را به اين بلا مبتلا نموديم که آيا ايشان متنبه مىشوند يا نه، کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ: چنانچه
جلد 13 - صفحه 269
آزمايش کرديم اصحاب باغ صرفان را.
شرح واقعه: از ابن عباس نقل شده: مرد صالحى در دو فرسخى صنعا، باغى داشت مشتمل بر درختان خرما و به رهگذر واقع شده بود. و ايشان را از آن منع ننمودى، و در روز چيدن، فقرا بخواندى و بساطى در زير درخت بيفکندى، و هر ميوه که به اطراف افتادى يا ضايع بودى، به آنها دادى، و ده يک از حاصل نيز به آنها قسمت کردى. و چون آن مرد فوت نمود، باغ به ارث به سه پسر او رسيد.
گفتند: اگر مثل پدر کنيم، معيشت بر ما تنگ شود. در وقت ميوه، فقرا به عادت سابقه آمدند. آنها گفتند: هنوز وقت چيدن نيست. پس اتفاق کردند در شب، سه برادر که تمام ميوهها را به چينند. پس بدين قصد با هم سوگند خوردند، چنانچه فرمايد: إِذْ أَقْسَمُوا: زمانى که قسم خوردند، لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ: هر آينه ببرند ميوهها را در حالتى که صبح کنندگان باشند، يعنى بامداد اين کار کنند.