اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنّا بَلَوناهُم کَما بَلَونا أَصحاب‌َ الجَنَّةِ إِذ أَقسَمُوا لَيَصرِمُنَّها مُصبِحِين‌َ «17»
محققا ما مبتلا کرديم اينکه منافقين را همان نحوي که مبتلا کرديم اصحاب باغستان را زماني که قسم خوردند اينکه در صبحگاه بروند و ميوه‌هاي او را از آن جدا کنند و اخذ کنند.
شرح اينکه آيه و آيات بعد اينکه است که: شيخي بود با سخاوت و باغستاني داشت که ميوه فراوان داشت و آنها را بفقرا بذل ميکرد و اينکه باغستان در طرف يمن بود، در خبر از حضرت باقر (ع) است که نه ميل از يمن دور بود و اينکه شيخ پنج پسر داشت و چون شيخ وفات کرد پس از وفاتش پسران او آمدند براي تماشاي اينکه باغستان ديدند پر از ميوه‌هاي گوناگون بيش از آنچه در زمان حيات پدرشان بود.
گفتند: پدر ما پير مرد کم شعور بي عقل بود که تمام اينکه ميوه‌ها را بفقرا ميداد ما خود هر کدام عيال وار هستيم و احتياج داريم، و قسم ياد کردند که فردا صبح مي‌آييم و اينکه ميوه‌ها را از اينکه درختان جدا ميکنيم و خود بمصرف ميرسانيم فقط يک نفر آنها که اعقل از بقيه بود مخالفت کرد او را اذيت کردند ناچار موافقت کرد. شبانه خداوند آفت فرستاد تمام ميوه‌ها را از بين برد يا سوزاند يا سياه شد يا فاسد گرديد.
صبحگاهان که آمدند و ديدند که از بين رفته و فاسد شده آنکه مخالفت کرده بود آنها را ملامت کرد که مگر من بشما نگفتم که جلوگيري از حقوق الهي در حق فقرا نکنيد نشنيديد بکلي از دست داديد.
خداوند حال اينکه منافقين را تشبيه باين قضيه فرموده که فرداي قيامت مشاهده ميکنند که تمام اعمال آنها فاسد و از بين رفته که در جاي ديگر ميفرمايد: وَ قَدِمنا إِلي ما عَمِلُوا مِن عَمَل‌ٍ فَجَعَلناه‌ُ هَباءً مَنثُوراً فرقان آيه 25. بپردازيم بتفسير آيات.
جلد 17 - صفحه 135
إِنّا بَلَوناهُم ما اينکه منافقين را مبتلا کرديم که کليه اعمال آنها را هباء منثورا نموديم.
کَما بَلَونا أَصحاب‌َ الجَنَّةِ همان نحوي که مبتلا کرديم اصحاب باغستان را که آن پنج نفر اولاد آن شيخ بودند و آن باغستان بميراث پس از فوت پدرشان بآنها منتقل شده بود و صاحبان آن باغستان بودند.
إِذ أَقسَمُوا شبانه عهد و ميثاق و قسم ياد کردند.
لَيَصرِمُنَّها مُصبِحِين‌َ صرم بمعني قطع و جدايي است يعني ميوه‌ها را از درختان جدا ميکنيم مصبحين چون صبح ميکنيم يعني در شب قسم و عهد و ميثاق گرفتند که چون صبح کرديم ميرويم و ميوه‌ها را اخذ ميکنيم.